งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

“การถอดบทเรียนชุมชน ในงานด้านพัฒนาสังคม” การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน โดย นายณัทพงศ์ ทองเพ็ง ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "“การถอดบทเรียนชุมชน ในงานด้านพัฒนาสังคม” การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน โดย นายณัทพงศ์ ทองเพ็ง ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕"— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1 “การถอดบทเรียนชุมชน ในงานด้านพัฒนาสังคม” การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน โดย นายณัทพงศ์ ทองเพ็ง ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.)

2 สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.)

3 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส) “ทำไมต้องถอดบทเรียน” ถอดคือ?

4 รายงานพัฒนางาน ? เป้าหมายของการถอดบทเรียน ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศคส.)

5 แนวคิดการถอดบทเรียน เพื่อทบทวน นำไปสู่การ พัฒนางานในรอบต่อๆไป เจ้าของบทเรียนมีส่วน ร่วมมากในกระบวนการ ทำก่อน-ระหว่าง-หลังการ ทำงานใดๆ สกัดความรู้มือหนึ่ง แล้ว ต่อยอดด้วยความรู้มือ สอง เป็นสื่อการเรียนรู้ที่คน นิยม เพื่อผลิตตำราผลงาน วิชาการส่งอาจารย์, เจ้าของทุน, เลื่อนขั้น เจ้าของบทเรียนเป็น เพียงผู้ให้ข้อมูล ทำหลังจากเสร็จสิ้น โครงการ ส่วนใหญ่ review ความรู้ มือสองแล้วนำมาเขียน ผลงานขึ้นหิ้ง

6 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) บทเรียน เป็นความรู้ ประเภทหนึ่ง? ความรู้ + ประสบการณ์ =ภูมิปัญญา

7 Explicit Knowledge Tacit Knowledge ความรู้ “ ส่วนใหญ่ ”... ไม่ได้ “ จัดการ ” ความรู้ “ ส่วนใหญ่ ”... ไม่ได้ “ จัดการ ”

8 การจัดการความรู้... ต้องเห็นความแตกต่าง ระหว่าง “ความรู้ 2 ประเภท” วิชาการ หลักวิชา ทฤษฎี (Theory) ปริยัติ มาจากการสังเคราะห์ วิจัย ใช้สมอง (Intellectual) เป็นกฎเกณฑ์ วิธีการ ขั้นตอนที่ผ่านการพิสูจน์ ภูมิปัญญา เคล็ดวิชา ปฏิบัติ (Practice) ประสบการณ์ มาจากวิจารณญาณ ใช้ปฏิภาณ (Intelligent) เป็นเทคนิคเฉพาะตัว เป็นลูกเล่นของแต่ละคน Explicit K.Tacit K. VS.

9 ศูนยคุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) การเรียนรู้ของนักเรียนชาวนา

10 สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.) การเรียนรู้ของนักเรียนชาวนา

11 ขุดคุ้ยหา รากเหง้า ของ ปัญหา มองหาจาก ความสำเร็จ เล็กๆ ? วิถีของการถอดบทเรียน สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.)

12 เหตุผล เหตุปัจจัย Dialogue Storytelling Discussion Problem-solving วิเคราะห์ สังเคราะห์ จินตนาการ ความรู้สึก คุณใช้ สมอง ทั้งสอง ด้าน สมดุล หรือไม่ ?

13 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศคส.) ชุดเครื่องมือ การหวนอดีต Retrospect มาตรวัดในการปฏิบัติ Performance Measurement :PM After Action Review Outcome Mapping Storytelling Peer Assist ถอดบทเรียนทั้งโครงการ ถอดบทเรียนเฉพาะประเด็น

14 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) After Action Review :AAR “พักยก”

15 ศูนย์คุ้มครองสวัดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) AAR บรรยากาศเปิดใจ อิสระ ถอดหัวโขน ถอดยศ ถอดอาวุโส ไม่ใช่การประเมินการทำงาน แต่เน้นการเรียนรู้ ร่วมกัน เลี่ยงการวิพากษ์วิจารณ์ตัวบุคคล แต่เป็น ความเห็นของแต่ละคนแสดงต่อกลุ่ม “พรรษา” น้อยกว่า พูดก่อน ทำ ทันทีเมื่อเสร็จสิ้นภารกิจใหม่ๆ ใช้หลัก “สุนทรียสนทนา” เป็นเงื่อนไข

16 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) Dialogue ฟังทั้งตัว และหัวใจ ไม่ใช่การฟังแบบคล้อยตามทั้งหมด ไม่ใช่ฟังแบบด่วนสรุป ตัดสิน ใช่ - ไม่ใช่ ไม่ตอบโต้ แขวนลอยความคิดตนเองชั่วขณะ ติดตามฟัง จนจบ ฟัง... คิด... ไตร่ตรอง... ไตร่ตรอง... ไตร่ตรอง... พูด One Meeting Deep listening ฯลฯ

17 ทำท่าทีว่าฟัง ฟังนิด คิดเยอะ เลือกฟังเฉพาะที่ ชอบ ฟัง-แว๊บไปบ้าง ฟังแบบเอา เนื้อหา ฟังอย่าง ลึกซึ้ง ใครเหมือนคุณ ? ก ค จ ฉ ง ข Create slide by Thawat KMI, photo by concepted by David Straker

18 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศคส.) ชุดคำถาม AAR คาดหวังอะไรบ้างก่อนจะเข้ามาเรียน ? ทำแล้วมีอะไรบ้างที่ได้มากเกินกว่าที่คาดหวัง เอาไว้ ? ทำแล้วมีอะไรบ้างที่ได้น้อยกว่า หรือยังไม่ได้ ตามที่คาดหวังเอาไว้ โอกาสหน้าควรปรับปรุงอะไรบ้าง ? กลับไปมีไอเดียอะไรบ้างที่จะปรับปรุงตนเอง ?

19 ศูนย์คุ้ครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศคส.) “เพื่อนช่วยเพื่อน” (Peer Assist)

20 Peer Assist เพื่อนช่วยเพื่อน

21 Peer Assist : เพื่อนช่วยเพื่อน

22 ศูนย์คุ้ครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศคส.) Peer Assist Learning before doing คว้าความรู้ (ปฏิบัติ) จากภายนอก สนใจเนื้อหาเฉพาะเรื่อง (focal issue) มีทีมเหย้า – ทีมเยือน คุณกิจตัวจริง พบ คุณกิจตัวจริง

23 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) แผนที่ผลลัพธ์ Outcome Mapping

24 หัวใจของการพัฒนา คือความ ยั่งยืน หัวใจของความยั่งยืน คือการ ปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ กรอบ แนวคิด และพฤติกรรมของผู้คน ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการพัฒนา เป้าหมายหลัก จึงต้องสร้างความ เป็นเจ้าของ (Ownership) กระบวนการพัฒนาเพื่อการ เปลี่ยนแปลงของผู้ที่เกี่ยวข้อง

25 หลักคิดของ Outcome Mapping Behavioural Changes Organization ownership Change agent involvement Time InputsActivities OutputsOutcomes Big Picture

26 DP1 DP2 DP3 บ้าน วัด โรงเรียน. VISION MISSION “ ต้นสังกัด เรา ” องค์กร / แผนงาน “ เรา ” โครงการ OC2 สก. สข. กทม. OC1 OC3 PM1 PM2 PM3 PMs strategy PRACTICES ที่สนับสนุน strategy STRATEGYที่ทำให้เกิด OC (PM) Level A Level B Level C

27 ตัวอย่าง “ โครงการ ” เด็กไทยไม่กินหวาน ( ราชบุรี ) วิสัยทัศน์ (Vision) เด็กราชบุรีทุกคนได้รับการเลี้ยงดูที่ถูกต้องตาม หลักโภชนาการตั้งแต่แรกเกิดจนถึง ๑๒ ปี อยู่ ในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการไม่กินหวาน ได้รับการพัฒนาสมรรถนะจนสามารถเลือก บริโภค อาหาร ขนม และเครื่องดื่มที่มีปริมาณ น้ำตาลที่พอเหมาะนำสู่สุขภาวะที่ดี พันธกิจ (Mission) ๑. สร้างค่านิยมการไม่กินหวานและผลักดัน เป็นนโยบายสาธารณะ ๒. บูรณาการความรู้สู่การปฏิบัติในทุกภาคส่วน ที่เกี่ยวข้อง ๓. สร้างเครือข่ายความร่วมมือไม่กินหวาน 1. Vision 2. Mission

28 แผนงานเด็กไทยไม่กินหวาน บ้าน องค์กรท้องถิ่น วัด โรงเรียน Outcome Impact เปลี่ยนแปลง พฤติกรรม ศักยภาพ

29 Expect to See Like to See Love to See Outcome Challenge ๑. ให้ความร่วมมือ เข้าร่วม ประชุม ๒. ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ๓. ได้แนวทางข้อตกลง ๔. นำความรู้ นำข้อตกลง ไปไปปฏิบัติ ๕. เกิด ครอบครัว “ อ่อนหวาน ” ต้นแบบ ( สอน ลูก - พาลูกทำ, เป็นแบบอย่าง ให้ลูก เช่น การ ประกอบอาหาร เลือกซื้ออาหาร บริโภคอาหาร ฯลฯ ) ตัวอย่าง Progress Marker ของ OC ผู้ปกครอง

30 ศูฯย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) เรื่องเล่าเร้าพลัง (Success Storytelling)

31 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) Storytelling เรื่องเล่าความสำเร็จ (เล็กๆ) เครื่องมือดึงศักยภาพของคน

32 ผู้ทำหน้าที่อำนวยความสะดวกให้การ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ลื่นไหล ไม่หลุดนอก ประเด็น สร้างบรรยากาศเชิงบวกและความชื่น ชมยินดี ดำเนินการให้สมาชิกกลุ่มหมุนเวียน ผลัดกันเล่าเรื่องความสำเร็จอย่างทั่ว หน้า คอยตั้งคำถามและกระตุ้นให้เล่า ความรู้ฝังลึกออกมา “ คุณอำนวย ” (Facilitator)

33 ผู้ที่ขลุกอยู่กับเนื้องาน โดยตรง เป็นผู้นำเสนอความสำเร็จหรือการ ทำงานที่ภาคภูมิใจของตนเองผ่าน “ เรื่องเล่าเร้าพลัง ” “ คุณกิจ ” (Knowledge Practitioner)

34 คุณลิขิต (Note Taker) ผู้จดประเด็น บันทึก “ ขุมความรู้ ” จากเรื่องเล่า ของสมาชิกในกลุ่ม

35 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) Exercise ผู้เล่า เล่าเหตุการณ์(งาน)ที่ประทับใจเล็กๆ เล่าว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร เล่าให้เห็นตัวละคร อารมณ์ ความรู้สึก ไม่เล่าแบบตีความ ไม่เล่าแบบตีไข่ ใส่สี

36 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (สคส.) ผู้ฟัง ฟังด้วยใจ deep listening ฟัง..คิด..ไตร่ตรอง..ไตร่ตรอง ถาม ตั้งคำถามเชิงชื่นชม ระวัง “เสียงในหัว” ของท่านเอง แขวนไว้ก่อน ค้นหา คุณค่าดีๆ ให้ความหมาย ระวังสิ่งที่จะทำให้บรรยากาศของการเล่า เรื่องสะดุด อาทิ เสียงมือถือ, ลุกเข้าออก ฯลฯ one meeting

37 ตัวอย่างเรื่องเล่า ถอนหลัก ปักเขต เมื่อครั้งได้รับมอบหมายจากหน่วยงานต้นสังกัด ให้ออกไปสำรวจอาณาเขตของพื้นที่ ป่าสงวน แต่หลังจากได้สำรวจพื้นที่แล้วเสร็จ และได้เริ่มปักหมุดอาณาเขตของพื้นที่ พบว่าหมุด คอนกรีตที่ปักไปแล้วนั้น ถูกถอนและทำลาย ทำให้ต้องใช้เวลามากขึ้น และยากทีจะคาดการณ์ ได้ว่าภารกิจนี้จะเสร็จสิ้นได้เมื่อใด และเมื่อต้องได้รับคำสั่งสำทับมาอีกว่าต้องรีบทำให้เสร็จในเวลา อันสั้น ทำให้คนทำงานยิ่งเครียดเพราะงานไม่เป็นไปตามคุยวางแผนการทำงานยังไม่รู้ว่าจะแก้ไข ปัญหานี้ได้อย่างไร งานสำรวจก็ต้องหยุดชะลอไว้ก่อน จนในที่สุดสมาชิกในทีมงานเสนอไอเดียใหม่ ให้ทดลองตัดหลักหมุดคอนกรีตแยก ออกเป็น 2 ท่อน และนำไปฝังในดินตามแนวอาณาเขตที่สำรวจไปแล้ว เพื่อจะสังเกตดูว่าได้ผล ตามที่คาดไว้หรือไม่ ในที่สุดก็พบว่าชาวบ้านมาขุดและถอนทำลายทิ้งเช่นเดิม แต่ถอนเฉพาะ ท่อนบนของหลัก โดยไม่ถอนท่อนล่าง ทำให้งานสำรวจของเราเดินหน้าต่อไปได้ ผู้เล่าเรื่อง หน่วยงาน เบอร์โทร ………………………………………………… คำสำคัญ การปักหมุดเขตแดนพื้นที่พิพาท, หลักหมุดคอนกรีตพื้นที่พิพาท, ชื่อเรื่อง เนื้อเรื่อง เจ้าของเรื่อง ขุมความรู้ How-to

38 ตัวอย่างเรื่องเล่า รูดปื้ด...รูดปื้ด บ่อยครั้งที่ต้องรับงานเข้าเล่มเอกสาร วิธีการเข้าเล่มก็ทำแบบเดิมที่เคยทำมา คือนำ ต้นฉบับมาถ่ายเอกสาร แล้วมาวางเรียงตามลำดับหน้า จากนั้นก็ค่อยๆ หยิบมาตามลำดับที่เรียง วางไว้ แต่ปัญหาที่เจอบ่อยมาก ก็คือ การเข้าเล่มช้า ขั้นตอนหนึ่งที่มีผลต่อเรื่องนี้มาก ก็คือ ขั้นตอนการหยิบเอกสารแต่ละแผ่นจากกองที่วางเรียงไว้มารวมเป็นเล่มนั่นเอง หลายครั้งที่หยิบ กระดาษแล้วติดมือมามากกว่า 1 แผ่น ถึงแม้บางครั้ง เราจะมีสิ่งที่ช่วยให้หยิบง่าย เช่น นิ้วแตะน้ำ หรือ นิ้วแตะบางอย่างคล้ายๆ ครีม แล้วมาหยิบกระดาษ แต่ก็ยังมีบ่อยครั้งที่ยังหยิบซ้อนไป บางครั้งน้ำที่เตรียมไว้หกรดกระดาษ แย่หนักไปอีก บางครั้งครีมที่ว่านั่น ยากครับ ไม่มีงบมาซื้อ ให้หรอก ต้องควักกระเป๋าซื้อมาเอง ที่ร้ายที่สุด คือ ต้องมานั่งนับที่ละเล่มว่า ที่หยิบกระดาษ ซ้อนกันไปนั้น มันไปอยู่ที่เล่มไหน เสียเวลาไปอีกมากเลย ยังไม่นับครั้งที่ง่วงนอนขณะเรียง กระดาษ ครั้งหนึ่งปิ้งไอเดียจากความบังเอิญ ที่เห็นจากที่อุปกรณ์เก็บฝุ่น เศษผม ขนที่ติด เสื้อผ้า เลยมองหาอุปกรณ์ที่คล้ายๆกัน และต้องเป็นสิ่งที่หาง่ายมีในสำนักงาน แล้วก็พบอุปกรณ์ อย่างหนึ่งที่คิดว่าใกล้เคียง นั่นก็คือ “เทปกาวย่น” จึงลองนำมาทดลองดู โดยนำมาพันนิ้วที่ต้อง สัมผัสกับกระดาษ เพียงแค่แตะเบาๆ กระดาษก็ติดนิ้วมา และติดมาแผ่นเดียว คือ แผ่นแรกสุด ทำให้การเข้าเล่มของเราใช้เวลาลดลงไปกว่าแต่ก่อน ยิ่งทำบ่อยๆ ก็จะรู้เทคนิควิธีการแตะกระดาษ ว่าควรลงน้ำหนักนิ้วประมาณไหน จนเดี๋ยวนี้ดีขึ้นแล้วครับ ผู้เล่าเรื่อง หน่วยงาน ฝ่ายธุรการ กฟผ.- แม่เมาะ. เบอร์โทร ………………………………………………… คำสำคัญ เทคนิคการเรียงกระดาษ, เข้าเล่มอย่างไรให้เร็วขึ้น, แก้ปัญหากระดาษติดซ้อนกัน,เคล็ดลับงานธุรการ ชื่อเรื่อง เนื้อเรื่อง เจ้าของเรื่อง ขุมความรู้

39 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) “Storytelling” - เครื่องมือสำหรับเล่าเรื่อง ไม่ใช่มีแค่เล่าโดย วาจา ไม่ใช่แค่ใช้ปาก (และสมอง) คน - กล้องถ่ายรูปแบบดิจิตอล ช่วยการเล่าเรื่อง ได้มาก - การวาดรูป เป็นเครื่องมือเล่าเรื่องอย่างหนึ่ง - การทำ "หนังสั้น" เป็นเครื่องมือเล่าเรื่องอย่างหนึ่ง - การจัดละคร เป็นการเล่าเรื่องได้ - วีซีดี วิจารณ์ พานิช, 24 เม.ย. 2549

40 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕ (ศูคส.) “ถอดบทเรียน” “วิธีการจัดการความรู้รูปแบบหนึ่งที่เน้นเสริมสร้างการเรียนรู้ใน กลุ่มที่เป็นระบบเพื่อสกัดความรู้ฝังลึกในตัวคนและองค์ความรู้ ของท้องถิ่นออกมาเป็นบทเรียนที่สามารถนำไปสรุปและ สังเคราะห์เป็นชุดความรู้ คู่มือ สื่อรูปแบบต่างๆ โดยผลที่ได้ จากการถอดบทเรียนนอกจากเรื่องของสื่อชุดความรู้แล้ว สิ่ง สำคัญที่สุดคือ ผู้ร่วมกระบวนการถอดบทเรียนจะต้องเกิดการ เรียนรู้ร่วมกัน อันนำมาซึ่งการปรับวิธีคิด และวิธีการทำงานที่ สร้างสรรค์ และมีคุณภาพยิ่งขึ้น” กนกภรณ์ ชูเชิด และสกรรจ์ พรหมศิริ, การถอดบทเรียน – วิธีวิทยา เพื่อเสริมสร้างการเรียนรู้สำหรับนักปฏิบัติภาคประชาสังคม, 2548

41 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) “ถอดบทเรียน” “การถอดบทเรียนเป็นองค์ประกอบหนึ่งของการจัดการความรู้ โดยเป็นกระบวนการดึงเอาความรู้จากการทำงานออกมาใช้ เป็นทุนในการบริหารจัดการในเรื่องที่ยากหรือซับซ้อนขึ้นไป จากเดิม” ศุภวัลย์ พลายน้อย, นานาวิธีการถอดบทเรียน, คณะสังคมศาสตร์และ มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2551

42 Body of Knowledge Process of Knowing Community of Practice ความรู้ในกระดาษ ความรู้ในคน ความรู้ในเครือข่าย 3 มุมมอง 3 มุมมอง KM ที่สมบูรณ์ ควรมีทั้งสามส่วน

43 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขค ๕ (ศคส.) มีคำถาม เชิญครับ!

44 ศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชน เขต ๕ (ศคส.) “ถอดบทเรียน” “บทเรียนแห่งชีวิต?” ต้องเปลี่ยนวิธีคิด ดึงเอาความรู้ในคน มาพัฒนาโดยใช้กระบวนการ วิทยากรกระบวนการ อาจารย์ณัทพงศ์ ทองเพ็ง


ดาวน์โหลด ppt “การถอดบทเรียนชุมชน ในงานด้านพัฒนาสังคม” การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน โดย นายณัทพงศ์ ทองเพ็ง ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองสวัสดิภาพชุมชนเขต ๕

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google