งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

Parasitology Medical Protozoalogy Amporn Thiengtrongdee 26/2/13 สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "Parasitology Medical Protozoalogy Amporn Thiengtrongdee 26/2/13 สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1."— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1 Parasitology Medical Protozoalogy Amporn Thiengtrongdee 26/2/13 สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1

2 Protozoa เป็นสัตว์เซลล์เดียวขนาดเล็ก เป็น Eukaryote เหมือนเซลล์สัตว์ชั้นสูง เคลื่อนที่โดยใช้ Psedopodia, Flagella และ Cilia สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศและไม่อาศัยเพศ แบ่งตามการเคลื่อนไหวและโครงสร้างออกเป็น Amoeba, Flagellate, Ciliate, Sporozoa และ Microsporidium ดำรงชีวิตแบบ free living, mutualism, parasitism Protozoa

3 การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศมี 3 แบบ binary fission แบ่งตัวจาก 1 เป็น 2 อะมีบาจะมีการ แบ่งตัวไม่แน่นอน flagella จะมีการแบ่งตัวตามแนว ยาว (longitudinal) พวก ciliate แบ่งตัวตามขวาง (transverse) multi fission แบ่งตัวจาก 1 เป็น มากกว่า 2 เซลล์ พบ ในอะมีบาและสปอโรซัว เรียกว่า schizogony เรียก เซลล์ระยะนี้ว่า schizont แล้วพัฒนาเป็น merozoite และ merozoite เข้าสู่กระบวนการ schizogony ใหม่ หรือเข้าสู่กระบวนการ grametony เช่น เชื้อ Plasmodium spp. การแตกหน่อ (budding) ซึ่งการแตกหน่ออาจมีการ แตกหน่อจากภายในหรือภายนอก

4 ชนิดของ ProtoZoa Amoeba เคลื่อนที่โดยใช้ Psudopodia Flagellate เคลื่อนที่โดยใช้ Flagella Ciliate เคลื่อนที่โดยใช้ cilia Sporozoa ไม่มีอวัยวะพิเศษในการเคลื่อนที่ แต่มีการสืบพันธุ์โดยอาศัยเพศในวงจรชีวิต เช่น Malaria Genus Plasmodium Microsporidium ไม่มีอวัยวะพิเศษในการ เคลื่อนที่ แต่มีสปอร์

5 คำจำกัดความ Trophozoite ระยะที่เชื้อโปรโตซัวมีการกินอาหาร เคลื่อนที่ได้ แบ่งตัวได้ Cyst ระยะที่ไม่มีการกินอาหาร ไม่เคลื่อนที่ มีเปลือก หุ้ม (cyst wall) เพื่อป้องกันอันตราย Encystation เป็นกระบวนการเกิด cyst ของ protozoa เมื่อสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม protozoa บางชนิดมีการแบ่งตัวและเพิ่มจำนวนของนิวเคลียส Excystation เป็นกระบวนการออกจาก cyst ของ protozoa บางชนิดเมื่อสภาพแวดล้อมเหมาะสมและจะ ได้จำนวน trophozoite มากขึ้น

6 1. Amoeba ที่มีความสำคัญทาง การแพทย์ เป็นปรสิตและก่อโรค (Pathogenic) เช่น Entamoeba histolytica เป็นปรสิตแต่ไม่ก่อโรค (nonpathogenic) เช่น Entamoeba coli ดำรงชีพอย่างอิสระ (free living) บางครั้งก่อ โรคในคน แต่น้อย เช่น Acanthamoeba spp., Naegleria fowleri

7 Entamoeba histolytica พบได้ทั่วโลกโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศ เขตร้อน trophozoite อาศัยอยู่ในชั้น mocosa และ submucosa ของลำไส้ใหญ่ในคน cyst พบใน lumen ของลำไส้ใหญ่

8 รูปร่าง Trophozoite นิวเคลียส มี Karyosome ขนาดเล็กอยู่ตรงกลาง มี Psudopodia

9 รูปร่าง Entamoeba histolytica Trophozoite ตรวจพบใน อุจจาระเหลว Pseudopodia เม็ดเลือดแดง ที่ Trophozoite กิน นิวเคลียส 1 อัน Trophozoite

10 รูปร่าง Cyst Precyst ขณะที่ trophozoite เคลื่อนที่ผ่าน ลำไส้ใหญ่เริ่มเปลี่ยนรูปร่างให้กลม Cyst ระยะ 1 นิวเคลียส Cyst ระยะ 4 นิวเคลียส (พบในอุจจาระแข็ง)

11 metacyst  metacystic trophozoite

12 amebiasis

13 การติดต่อ E. histolytica กิน Cyst ระยะ 4 นิวเคลียส

14 การก่อโรค โรค: บิดอะมีบา (Amoebiasis) หรือเรียกว่า บิดมีตัว (amoebic dysentery) มักเกิดในคนที่ภูมิคุ้มกันลดลง ขาดอาหาร จะ เป็นโรคได้ง่าย คนเป็น definitive host และสามารถแพร่ไป ยังคน สุนัข แมว หรือหมูได้

15 อาการและพยาธิสภาพของโรค โรคบิดในลำไส้ (intestinal amoebiasis) เกิด จาก trophozoite ผลิตเอนไซม์มาย่อยทำลาย ชั้น mucosa ของลำไส้ใหญ่ ทำให้เกิดแผลปาก แผลแคบ ก้นแผลกว้าง ระยะฟักตัว 45 วัน บางครั้งไม่มีอาการ แต่แพร่เชื้อได้ เรียก พาหะ (carrier) ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ปวดบิด ถ่ายบ่อย เป็น 10 ครั้งต่อวัน และเป็นเรื้อรังเป็นเดือนๆได้

16 ภาวะแทรกซ้อน การเกิดฝีบิดที่ตับ (amoebic liver abscess) มีอาการปวดช่องท้องด้านขวา มีไข้ องศา เซลเซียส อ่อนเพลีย น้ำหนักลด ไอ ตับโต หนองจากฝีบิดเป็นสีกะปิ อาการแทรกซ้อนที่รุนแรงคือ ฝีที่ตับแตกแล้วเชื้อ เข้าสู่ช่องปอด หรือเชื้อไปตามกระแสเลือดแล้ว ไปยังสมอง เกิดฝีบิดที่สมอง (amoebic brain abscess) ไปยังปอดหรือเยื่อหุ้มหัวใจ

17 ฝีบิดในตับ (amoebic liver abscess) ตับโต การเจาะ หนองในตับ หนองจาก ฝีบิด สีกะปิ

18 Diagnosis : พบ Trophozoite ในอุจจาระเหลว พบ cyst ในอุจจาระแข็ง ควรตรวจภายใน 1 ชั่วโมงหลังจากได้อุจจาระจากผู้ป่วย ตรวจ ทางอิมมูโนวิทยา Treatment : Metronidazole mg 2-3 ครั้ง/วัน นาน 5-10 วัน E. histolytica

19 การป้องกัน E. histolytica ถ่ายอุจจาระถูกสุขลักษณะ ดื่มน้ำที่สะอาด ต้มสุก ไม่ให้แมลงวัน แมลงสาบ ตอม อาหาร หลีกเลี่ยงผักสด ผู้ที่เป็นโรคนี้ ควรงดปรุงอาหาร เพราะเป็น Carrier ผู้ป่วยต้องรักษาให้หายขาด

20 Entamoeba coli Entamoeba coli อาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่ส่วน ปลาย

21 รูปร่าง Entamoeba coli trophozoite cyst

22 Entamoeba coli โรค : ไม่ก่อโรคในคน การติดต่อ : กิน Cyst ที่มี 8 นิวเคลียส Diagnosis : พบ Trophozoit หรือ cyst ใน อุจจาระ Treatment : ไม่ต้องรักษา

23 2 Flagellate ที่มีความสำคัญทางการแพทย์ ในลำไส้ Giardia intestinalis ที่ทำให้อุจจาระ ร่วง คือ Giardia lamblia ในระบบสืบพันธุ์ Trichomonas vaginalis ในเนื้อเยื่อและโลหิต Trypanosoma spp. เป็นเชื้อฉวยโอกาส ในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ, และ Leishmania spp.

24 Giardia lambia Leeuwenhoek เป็นผู้ค้นพบครั้งแรกใน อุจจาระของเขาเอง ในปี ค.ศ อาศัยอยู่ในลำไส้เล็กส่วนต้น (duodenum) ของ คน หนู แมว สุนัข (Host)

25 รูปร่าง Giardia lamblia Trophozoite Trophozoite คล้ายลูกแพร์ มี 2 นิวเคลียส flagella 4 คู่ Median body อยู่กลางลำตัว เคลื่อนไหวแบบใบไม้ร่วง (falling leaf)

26 Cyst 4 นิวเคลียส เป็นระยะติดต่อ รูปร่างกลมรี มี axoneme เป็นเส้นพาดกลางตามยาว Giardia lamblia Cyst

27

28

29 Giardia lambia การติดต่อ: กิน Cyst ระยะ 4 นิวเคลียส การก่อโรค: โรคอุจจาระร่วง (Giardiasis) พบมี การระบาดในชุมชนที่สุขอนามัยไม่ดี และพบ มากขึ้นในชายรักร่วมเพศ

30 อาการและพยาธิสภาพของโรค เริ่มแรก ท้องเสีย 2-3 วัน ระยะหลังอุจจาระเป็น ฟอง กลิ่นเหม็นจัด อุจจาระเป็นมัน เนื่องจากเชื้อ ปกคลุมอยู่ที่ mucosa ทำให้การดูดซึมไขมันไม่ดี ไม่มีเลือด มีลมในท้อง ขาดน้ำจากการที่ mucosa ระคายเคืองแล้วหลั่ง น้ำออกมากขึ้น ปวดท้องบริเวณลิ้นปี่ พบในเด็ก เล็กมากกว่าผู้ใหญ่ เป็นโรคท้องเสียจากการเดินทาง (Traveller’s diarrhea)

31 Giardia lambia Diagnosis : ตรวจอุจจาระพบ Cyst และ Trophozoite ตรวจทางภูมิคุ้มกันเพื่อหาแอนติเจน Treatment : Metronidazole mg วันละ 3 ครั้ง นาน 5-10 วัน Tinidazole 2 gm ครั้งเดียว

32 Giardia lamblia การป้องกัน ล้างมือบ่อยๆ อาหาร น้ำดื่มควรต้มสุก ถ่ายลงส้วม ควบคุม สุนัข แมว ซึ่งเป็นตัวแพร่เชื้อ Cyst มา สู่คน รักษาผู้ป่วยให้หายขาด

33 Trichomonas vaginalis Trichomonas พบในมนุษย์ได้ถึง 4 สายพันธุ์ 1.Trichomonas vaginalis เท่านั้นทำให้ก่อโรค พบครั้งแรกจากหนองในช่องคลอดของผู้หญิง Trichomonas vaginalis พบได้ทั้งชายและ หญิง ส่วนใหญ่พบในหญิงมากกว่า 2.Trichomonas tenax พบได้ในช่องปาก 3.Trichomonas hominis พบในลำไส้ใหญ่ 4.Trichomonas fecalis พบในลำไส้ใหญ่

34 ที่อยู่ Trichomonas vaginalis Trichomonas vaginalis อาศัยอยู่ในช่อง คลอดของผู้หญิงและทางเดินปัสสาวะของ ผู้ชาย ใช้ mucosa surface ในช่องคลอดเป็นแหล่ง อาหาร เจริญได้ดีในที่ที่เป็นกรดอ่อนหรือด่าง อ่อน

35 รูปร่าง Trichomonas vaginalis มีแต่ Trophozoite คล้ายลูกแพร์ มี 1 นิวเคลียส มี flaglla 3-5 อัน ที่หัวเห็น ชัดเจน ท้าย 1 อัน การสืบพันธุ์แบบ longitudinal binary fission

36

37 Trichomonas vaginalis วงจรชีวิต Trophozoite เข้าช่องคลอด แบ่งตัวตามยาว (longitudinal binary fission) ในภาพแสดงการเริ่มแบ่งตัว 

38 Trichomonas vaginalis การก่อโรค โรค : Trichomoniasis การติดต่อ : เพศสัมพันธุ์ ใช้ของร่วมกัน พยาธิสภาพ ทำให้เยื่อบุช่องคลอดถลอกจาก trophozoite หลั่ง น้ำย่อย ออกมาย่อยเยื่อบุช่องคลอดและเม็ดเลือด ขาวมาแทรกอยู่ อาการ : คันช่องคลอด ตกขาวมีฟองคล้ายมูกสีเขียว อ่อน กลิ่นเหม็น ผู้ชาย 90% ไม่มีอาการ เด็กหลังคลอดติดเชื้อที่ปอดได้

39 Trichomonas vaginalis Diagnosis : พบ trophozoite จาก vaginal swab ใส่ใน 0.9% NSS เรียก wet preparation หรือจากปัสสาวะ มีการเคลื่อนไหวแบบกระตุก Treatment : Metronidazole mg วันละ 3 ครั้ง นาน 5-10 วัน Tinidazole 2 gm ครั้งเดียว

40 Trichomonas vaginalis การป้องกัน ล้างช่องคลอดด้วยกรดอ่อนๆ ใช้ถุงยาง หรือไม่ร่วมเพศกับคนที่เป็นโรค รักษาทั้งสามี ภรรยา หลีกเลี่ยงการนั่งโถส้วมสาธารณะ ไม่ใช้ของร่วมกัน

41 3. Sporozoa Sporozoa เป็นprotozoa ที่อาศัยในเนื้อเยื่อ และของเหลวในร่างกาย host เคลื่อนที่โดย การไถลตัวหรือดีดตัวเพราะไม่อวัยวะพิเศษ แต่ในระยะ gamete มี flagella ใช้ในการ เคลื่อนที่ การสืบพันธุ์มีแบบทั้งอาศัยเพศและ ไม่อาศัยเพศ Toxoplasma gondii Plasmodium spp.

42 Toxoplasma gondii พบครั้งแรกในสัตว์กัดแทะ มีแมวและสัตว์ตระกูลแมวเป็น definitive host คน สัตว์ปีก สัตว์กัดแทะเป็น intermediate host เชื้อต้องอยู่ใน cell เท่านั้น เชื้ออยู่ใน epithelial cell ของลำไส้เล็ก ระยะ cyst พบอยู่ในกล้ามเนื้อและสมอง พบการติดเชื้อสูงในฝรั่งเศส เพราะกินเนื้อสุกๆดิบๆ ในอเมริกาพบติดเชื้อสูงถึง 22.5% เพราะชอบ เลี้ยงแมว

43

44 รูปร่าง Toxoplasma gondii คล้ายธนู มีนิวเคลียส 1 อันตรงกลางค่อนมาทาง ปลาย ย้อมสี Giemsa นิวเคลียสติดสีแดง cytoplasm ติดสีน้ำเงิน oocyst รูปร่างเป็นวงรี

45

46

47 การก่อโรค โรค Toxoplasmosis (โรคขี้แมว) ในคนและสัตว์เลือดอุ่น ในคนพบ cyst ในกล้ามเนื้อลาย กล้ามเนื้อหัวใจ สมอง และตา cyst นี้อยู่กับร่างกายไปตลอดชีวิต แต่จะไม่เป็นอันตราย เมื่อภูมิคุ้มกันต่ำลง bradyzoites ก็จะแบ่งตัวและก่อโรค รุนแรงขึ้น อาจเกิดฝีในสมอง เนื้อสมองอักเสบ ปอดอักเสบ เป็นเชื้อฉวยโอกาสทำให้เกิด toxoplasmic encephalitis (สมองอักเสบ) และเป็นสาเหตุการตายในผู้ป่วยเอดส์

48 Toxoplasma gondii Diagnosis: โดยการตรวจทางน้ำเหลือง หรือ ตัดชิ้นเนื้อตรวจหา cyst การตรวจการติดเชื้อทารกในครรภ์ ตรวจหา DNA ของเชื้อจากน้ำคร่ำ Treatment: ยังไม่มียารักษาได้

49 Malaria พบมากเขตร้อนชื้น มีอาการเฉพาะคือ ไข้ หนาวสั่นเป็นระยะ เหงื่อ ออก ปวดศีรษะ ซีด บางพื้นที่เรียกไข้ดอกสัก ไข้ป่า เกิดจากยุงก้นปล่อง (Anopheles spp.) ตัวเมียที่มีเชื้อระยะ sporozoite กัด

50 Malaria Genus Plasmodium Plasmodium falciparum ทำให้เกิด cerebral malaria Plasmodium vivax เป็นแล้วกลับซ้ำ เป็นได้อีกเพราะมีติดเชื้อในเซลล์ของตับ Plasmodium ovalae เป็นกลับซ้ำ Plasmodium malariae

51 ยุงก้นปล่อง Anopheles เป็นพาหะ A. dirus A. maculatus A. minimus

52 Ring form ของ P. falciparum และ P. vivax นิวเคลียสติดสีม่วงแดงคล้าย เป็นหัวแหวน cytoplasm ติดสีน้ำเงินหรือ ฟ้าเป็นเรื้อนแหวน P. falciparum จะมีสีทึบ และเล็กกว่า P. Vivax

53 gametocyte macrogametocyte เพศเมีย microgametocyte เพศผู้ P. falciparum Macrogametocyte microgametocyte P. Vivax

54

55 Erythrocytic cycle Cytoplasm ขยายตัว เพิ่มขนาด เจริญใน เม็ดเลือดแดงไม่มีการ แบ่งตัวเรียก trophozoite Nucleus แบ่งตัวเรียก schizont

56 Cytoplasm แบ่งตัวและรวมกับ Nucleus เรียก merozoite เป็น ระยะสุดท้ายก่อนเม็ดเลือดแดง แตก เมื่อเม็ดเลือดแดงแตก merozoite ก็เข้าเม็ดเลือดแดงอื่น ก็เริ่มเป็น ring form ใหม่จนถึง merozoite วนเวียนเช่นนี้ ทำให้เม็ดเลือด แดงแตกมากมายเป็นระยะๆ ทำ ให้มีอาการไข้จึงเรียกว่า ไข้จับสั่น Erythrocytic cycle

57 ในระยะRing form นี้ บางตัวไม่เป็น schizont หรือ merozoite แต่ cytoplasm จะหนาขึ้น neucleus ก็โตขึ้น pigment มากขึ้น แล้วเจริญเป็น sex cell เรียกว่า gametocyte มีทั้งตัวผู้ (microgametocyte) และ ตัวเมีย (macrogametocyte) ซึ่งจะพบหลังเป็นโรคได้ ระยะหนึ่ง grametocyte นี้เป็นตัวสำคัญที่ทำให้เชื้อแพร่สู่ ผู้อื่นได้โดยผ่านยุง Erythrocytic cycle

58  P. vivax, P. ovale มีการเจริญของเชื้อใน เซลล์ตับหลังเชื้อเข้าสู่เม็ดเลือดแดง  ทำให้เกิดอาการไข้กลับ (relapse) ใช้เวลา เป็นเดือน เป็นปี Erythrocytic cycle

59 วงจรชีวิตของเชื้อมาลาเรียในยุง

60 ภายในกระเพาะยุง ที่มี oocysts

61

62

63

64

65 อาการของมาลาเรีย Cold (Chill) stage หนาวสั่น ตัวเย็น ซีดจาก เม็ดเลือดแดงแตก ครั่นเนื้อครั่นตัว ปวด ศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน นาที Hot (fever) stage ไข้ตัวร้อนจัด จาก เม็ดเลือดแดงแตก ปวดศีรษะมาก หน้าแดง คลื่นไส้อาเจียน กระสับกระส่าย 1-2 ขม. Sweating ระยะเหงื่อออกจนผ้าเปียก อุณหภูมิลดลง หายใน 1 ชม. ผู้ป่วยรู้สึก สบายขึ้น อ่อนเพลียและหลับไป

66 ภาวะแทรกซ้อน น้ำท่วมปอดเฉียบพลัน ตัวเหลือง ตาเหลือง จาก RBC แตก ไตวายเฉียบพลัน Acute hemolysis ปัสสาวะสีน้ำโคล่า Cerebral malaria เกิดจาก RBC จับกันเป็น ก้อนในหลอดเลือดสมอง ทำให้เนื้อเยื่อสมอง ขาดออกซิเจน ผู้ป่วยมีอาการ ซึม ไม่รู้สติ เพ้อ ความรู้สึกตัวแย่ลง ชักเกร็ง มักพบในผู้ป่วยที่ ติดเชื้อ P. falciparum

67 Cerebral malaria ปอดบวมน้ำ ภาวะความเป็นกรด ในเลือดสูง (Lactic acidosis) น้ำตาลในเลือดต่ำ การควบคุมการ หายใจผิดปกติ

68 ปอดบวมน้ำและจ้ำเลือดตามร่างกาย Decerebrate rigidity (การชักเกร็งมือบิดเข้า ด้านใน) ใน Cerebral malaria

69 Haemoglobinuria

70 เลือดออกในกระเพาะอาหาร Retina มีจุดเลือดออก Cerebral malaria

71 การรักษามาลาเรีย ฆ่าเชื้อระยะไม่อาศัยเพศในเม็ดเลือดแดง -P. Falciparum ให้ยา Quinine -P. Vivax ให้ยา Chloroquine ร่วมกับ Primaquine ฆ่าเชื้อที่อยู่ในเนื้อเยื่อ ใช้ Primaquine ฆ่าเชื้อระยะอาศัยเพศ gametocyte ใช้ Primaquine ยับยั้งการเกิด sporozoite ใช้ Primaquine

72 การตรวจวินิจฉัยมาลาเรีย Thick blood film พบเชื้อมากกว่า Thin film 3-4 เท่า โดยนับจำนวนของ ปรสิตจะพบ trophozoites, schisonts, gametocytes เมื่อย้อมด้วย Giemsa หรือ wright stain 1-10 per 100 high power fields per 100 high power fields in every high power fields..+++ มากกว่า10 in every high power fields.++++

73 การตรวจวินิจฉัยมาลาเรีย Thin blood film ใช้ตรวจหาเชื้อมาลาเรียเมื่อ ไม่สามารถตรวจด้วย Thick blood film ได้เพื่อ ประมาณค่าระดับความรุนแรงของการติดเชื้อ การรายงานผล mild, moderate, heavy infection

74 การป้องกันมาลาเรีย ทายากันยุง สวมเสื้อผ้าให้มิดชิด ใช้มุ้งชุบ permethrin, deltamethrin มุ้งลวด หากสร้างบ้านใกล้แหล่งน้ำควรอยู่เหนือลม ฉีดยากันยุง quick knock down เช่น ไพริทัม ทำให้สิ่งแวดล้อมไม่เหมาะกับการอาศัยของยุง ใช้ abate (temephos) และปล่อยปลาหางนกยูง หรือ ใช้ Bacillus thuringiensis ใช้ยาฆ่าแมลง malathion ห้ามกินยา ป้องกันเด็ดขาด เพราะนอกจากทำให้เชื้อ ดื้อยาแล้วยังไม่สามรถตรวจพบเชื้อเมื่อป่วย

75 Prevention is better than cure

76 เพื่อน คอยเตือน ยามเพื่อนพลั้ง คอยฟัง ยามเพื่อนขอ คอยรอ ยามเพื่อนสาย คอยพาย ยามเพื่อนพัก คอยทัก ยามเพื่อนทุกข์ คอยปลุก ยามเพื่อนหลับ คอยจับ ยามเพื่อนล้ม คอยอบรม ยามเพื่อนผิด

77

78

79

80


ดาวน์โหลด ppt Parasitology Medical Protozoalogy Amporn Thiengtrongdee 26/2/13 สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google