งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ"— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1 วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ
อาจารย์อัมพร ไหลประเสริฐ พยาบาลศาสตร์ วิสัญญีพยาบาล วทม.สาขาโรคติดเชื้อ Master of Caring Science (Nursing) 14/3/55

2 วัตถุประสงค์ มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับรูปร่าง ลักษณะคุณสมบัติของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ ตระหนักถึงความสำคัญของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ สามารถนำความรู้เรื่องแบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลและใช้กับชีวิตประจำวันได้ ระบุรูปร่างคุณสมบัติ สาเหตุการเกิดโรคการแพร่กระจายของแบคทีเรียชนิดต่างๆได้ บอกวิธีการป้องกันการติดเชื้อจากแบคทีเรียชนิดต่างๆได้

3 Bacteria สาระการเรียนรู้ Aerobic Gram Positive Cocci
Aerobic Gram Negative Cocci Aerobic Gram Negative Bacilli Aerobic Gram Positive Bacilli Spirochetes Chlamydia Rickettsia Anearobic Gram Positive Bacilli

4 Aerobic Gram Positive Cocci
ย้อมติดสีน้ำเงินม่วง Staphylococcus Streptococcus

5 Staphylococcus เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดา
เป็นแบคทีเรียกรัมบวกมีรูปร่างกลม อยู่เป็นกลุ่มๆ (cluster) คล้ายพวงองุ่น เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดา สามารถทำลาย RBC ทำให้พลาสมาแข็งตัวได้

6 รูปร่างลักษณะ Staphylococcus

7

8

9 Staphylococcus พบเชื้อที่ผิวหนังและเยื่อบุเมือกต่างๆของร่างกาย เช่น Colonization บนเยื่อบุจมูก ไม่ก่อให้เกิดโรคแต่เป็นเชื้อดื้อยาคือ MRSA (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus) ทำให้เกิดฝีหนองต่างๆ สร้าง enterotoxin ทำให้อาหารเป็นพิษ

10 การจำแนกเชื้อ Staphylococcus
Staphylococcus aureus พบเชื้อในช่องจมูก เกิดฝีหนอง Staphylococcus epidermidis ปกติเป็นเชื้อประจำถิ่นบนร่างกาย ติดเชื้อจากการใส่สายหรืออุปกรณ์เข้าร่างกาย Staphylococcus saprophyticus ทำให้เกิด Urinary Tract infection (UTI)

11 ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรค
Hemolysin ทำลายเม็ดเลือดแดงได้ Leukocidin ทำลายเม็ดเลือดขาว Enterotoxin ทำให้อาหารเป็นพิษในคนได้ Coagulase ทำให้พลาสมาแข็งตัวเป็นลิ่ม Hyaluronidase เป็นเอนไซม์ที่ช่วยให้เชื้อโรคบุกรุกเข้าไปเจริญในเนื้อเยื่อได้ดี Epidermolysin ทำให้เกิดการหลุดลอกของหนังกำพร้าทั่วร่างกาย

12 การทำให้เกิดโรค S. aureus
Wound sepsis, Endocarditis Meningitis, Osteomyelitis Food poisoning จาก Enterotoxin Nosocomial infection จากเทคนิคปราศจากเชื้อ ไม่ดี เครื่องมือไม่สะอาด ติดเชื้อจากการทำหัตถการเช่นเชื้อ MRSA, E. coli (Bacillus)

13 Staphylococcus aureus
ทำให้เกิด Wound sepsis

14 การตรวจวินิจฉัย staphylococcus
Specimen ที่ส่งตรวจหาเชื้อได้แก่ หนอง เลือด เสมหะ น้ำไขสันหลัง เพื่อนำมาย้อมสีแกรมจะติดสีน้ำเงินม่วง

15 Streptococcus รูปร่างกลมหรือรีเรียงตัวเป็นสายยาว (Chain)
แคปซูลมีส่วนประกอบของ โพลีแซคคาไรด์ Cell wall สร้างแอนติเจน M,T,R เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีเลือดหรือซีรั่มผสมอยู่เรียก Blood agar เชื้ออยู่ใน ปาก คอ ต่อมทอนซิลของหมู ถ้าเรากินเลือดสดๆ อาจทำให้ติดเชื้อได้ เชื้อนี้ทำให้เกิดหูดับ หูหนวก

16 Streptococci

17

18 Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค
Group A streptococci (S. pyogenes) ทำให้เกิดโรค - Pharyngitis - Tonsillitis - Impetigo โรคผิวตุ่มพอง - Septicemia - Scarlet fever ไข้ดำแดง ภาวะแทรกซ้อนหลังติดเชื้อ Group A Rheumatic fever มีอาการปวดข้อ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ Glomerulonephritis (ไตอักเสบ)

19 Streptococcus Pharyngitis

20 Tonsillitis

21 scarlet fever

22 Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค
2. Group B Streptococci ทำให้เกิดโรค โลหิตเป็นพิษ เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กแรกเกิด (meningitis) 3.Group C&G Streptococci เกิดโรคเยื่อบุหัวใจอักเสบ (Pericarditis)

23 Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค
4.Group D Streptococci S. faecalis ทำให้เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ และการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ 5.Alpha hemolytic streptococci Viridans gr. เป็นเชื้อประจำถิ่นในช่องปาก S. mitis เกิดโรคเยื่อบุหัวใจอักเสบ S. mutans ทำให้ฟันผุ

24 Toxin ของ Streptococcus
Streptokinase เชื้อ Beta hemolytic streptococci group A, C และ G สร้าง streptokinase เป็นเอนไซม์ที่ย่อย fibrin 2. Hyaluronidase เป็นเอนไซม์ย่อยกรด Hyaluronic acid (เป็นเอนไซม์ที่เชื่อมเซลล์ต่อเซลล์ให้ติดต่อกันเป็นเนื้อเยื่อ) 3. Streptodonase เป็นเอนไซม์ที่ depolymerize DNA

25 Toxin ของ Streptococcus
4. Erythrogenic toxin ทำให้เกิดผื่นแดงตามผิวหนังคนที่เป็นโรคไข้ดำแดง (Scarlet fever) 5. Hemolysin เชื้อ beta streptococci group A สร้าง Streptolysin O สลายเม็ดเลือดแดง ใช้ในการตรวจระดับ Ab ในซีรัมผู้ป่วยที่ติดเชื้อจาก Group A Streptococci ( Antistreptolysin O=ASO)

26 scarlet fever ไข้ดำแดง

27 Streptococcus pneumoniae
ทำให้เกิดโรค pneumonia, sinusitis, otitis media, meningitis รูปร่างกลม ติดสีกรัมบวก อยู่เป็นคู่ คนปกติมักพบ pneumococcus ในทางเดินหายใจส่วนบน เมื่อร่างกายมีภูมิต้านทานโรคต่ำจึงก่อโรค

28 Aerobic Gram Negative Cocci
ย้อมติดสีแดง Neisseria gonorrhoeae Neisseria menigitidis

29 Neisseria รูปร่างกลม ติดสีกรัมลบ อยู่เป็นคู่สอง รูปร่างคล้ายไต
ต้องการออกซิเจนในการเจริญเติบโต อาหารเลี้ยงเชื้อ chocolate agar

30 Neisseria gonorrhoeae

31 พยาธิสภาพการเกิดโรคหนองใน
เมื่อเชื้อ N. gonorrhoeae เข้าสู่ร่างกาย Pili เกาะยึดติดกับผนังเยื่อบุทางเดินปัสสาวะ เกิดเป็น microabcess แตกเป็นหนองไหล หนองประกอบด้วย polymorphonuclear leukocyte & gonococci

32 สาเหตุของการติดเชื้อหนองใน
เพศสัมพันธ์ การใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกันกับผู้ที่ติดเชื้อ ในสตรี อาจเกิด gonococcus vulvitis แม่ที่ติดเชื้อ GC. อาจติดมายังทารกแรกเกิดขณะคลอดได้ ทำให้ตาอักเสบจากเชื้อหนองใน (Opthalmia neonatorum) ป้องกันโดย หยอดตาด้วย ซิลเวอร์ไนเตรด 1%

33 อาการและอาการแสดงของโรคหนองใน
- ปัสสาวะลำบาก แสบขัด ในผู้หญิง อาจทำให้มีการอักเสบอุ้งเชิงกราน (pelvic inflammatory disease, PID)

34 Neisseria menigitidis
ทำให้เกิดโรค Meningococcal meningitis (ไข้กาฬหลังแอ่น)

35 Neisseria meningitidis
gram negative dipplococci bacteria

36 Epidemiology -ค้นพบครั้งแรก พ.ศ.2430
-ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 พบการระบาดมาก บริเวณ Sub-Sahara -ประเทศพัฒนาแล้วพบการระบาดมากขึ้นเรื่อยๆ -โรคติดต่อที่อันตรายมาก

37 Areas with frequent epidemics of meningococcal meningitis stretch in a band across Central Africa.
Countries included in this band are (from west to east):

38 Host - มนุษย์เท่านั้น - การติดต่อ Droplet respiratory secretions
- Colonization ที่ Nasopharynx - เชื้ออยู่ได้หลายเดือน -การติดเชื้อ การอยู่ในบ้านหรือชุมชนแออัดที่เดียวกับผู้ติดเชื้อ

39 Agent Neisseria meningitidis
-เป็นแบคทีเรีย แกรมลบ รูปร่างกลม คล้ายเม็ดถั่ว เรียงตัวเป็นคู่ dipplococci, non-motile, ไม่สร้างสปอร์ เชื้อสายพันธ์ก่อโรคจะมี capsule และ pilli ช่วยเกาะเซลล์ พบเชื้ออยู่ตามเยื่อบุโพรงจมูกและลำคอ

40

41 การเจริญของเชื้อ - เชื้อเจริญได้ดีบน Blood agar, Mueller Hinton agar
- ที่นิยม คือ Chocolate agar - เชื้อนี้ตายง่าย อยู่ที่อุณหภูมิห้องได้ไม่เกิน 2-3 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิ 55 °C เชื้อจะตายใน 5 นาที - ถูกทำลายด้วย 1% phenol เช่น Lysol, Detal

42 Environment -สุขาภิบาลไม่ดี -ชุมชนแออัด บ้านพักคนงาน -ค่ายทหาร
-ค่ายอพยพ -หอพักนักศึกษา

43

44 Mode of Transmission แพร่จากคนสู่คน โดยการไอหรือจามผ่านทางละอองฝอย
กลุ่มเสี่ยง: บุคคลรอบข้างใกล้ชิด เช่น สามี ภริยา เพื่อนสนิท รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์

45 Mode of Transmission Droplet nuclei

46 เยื่อหุ้มสมองอักเสบและ หนองในช่อง subarachnoid
กระบวนการเกิดโรค เยื่อหุ้มสมองอักเสบและ หนองในช่อง subarachnoid เชื้อ N. meninigitidis เข้าทางจมูก สร้างสารพิษ แทรกเข้า mucosal cell เยื่อหุ้มสมองชั้นใน อวัยวะอื่นๆ เพิ่มจำนวน กระแสเลือด

47 - ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการใดๆ
อาการของโรค 1. โลหิตเป็นพิษ (Meningococcemia) 2. เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningococal Meningitis) - ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการใดๆ - ส่วนหนึ่ง มีเพียงอาการระบบทางเดินหายใจ - หายเองโดยไม่ต้องใช้ยา เป็นพาหะสำคัญในการแพร่โรคต่อไป

48 การเกิดโรคในอวัยวะอื่นๆ
ข้ออักเสบ เยื่อบุตาอักเสบเป็นหนอง ท่อปัสสาวะอักเสบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ ปอดบวม เยื่อบุช่องท้องอักเสบ

49 อาการ อาการแสดงที่พบบ่อย
ลักษณะทางคลินิก อาการ อาการแสดงที่พบบ่อย Petechiae, high fever, headaches, vomiting, stiff neck, confusion อาจพบ conjunctivitis, arthritis, pneumonia, pericarditis ผู้ป่วยมักตายภายใน ชั่วโมง

50

51 Meningococcemia

52 Meningococcemia

53 ภาวะแทรกซ้อน เลือดออกรุนแรง จนเกิดภาวะ DIC (Disseminated intravascular coagulation) จากการถูกทำลายเยื่อบุผิวภายในหลอดเลือด ร่วมกับความผิดปกติในการแข็งตัวของเลือด ทำให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน 2. เลือดออกที่ต่อมหมวกไต (Waterhouse Friderichsen syndrome) 3. กล้ามเนื้อหัวใจตาย, เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (เกิดได้ทั้งขณะติดเชื้อหรือรักษาหายแล้ว)

54 DIC

55 การตรวจวินิจฉัย เชื้อ, Antigen, DNA - จาก Normally sterile fluid
เช่น เลือด, CSF, Synovial fluid, Skin lesions - จากทางเดินหายใจ

56 Nasopharyngeal swab (NPS)
การเก็บสิ่งส่งตรวจ ในการสอบสวนโรค Nasopharyngeal swab (NPS) วัสดุอุปกรณ์ ... 1. ลวดปลายอ่อนชนิด Dracron polyester-tipped ที่มี calcium algenate 2. กรรไกรสะอาด 3. Chocolate agar

57 Sterile Nasopharyngeal swab
Chocolate Agar

58 1. ป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ
ขั้นตอนการเก็บตัวอย่าง 1. ป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ สวม Mask, ถุงมือ 2. เตรียมผู้ต้องสงสัยว่าเป็นพาหะ 3. เก็บและส่งสิ่งส่งตรวจ

59 - ถุงมือ 1 ชั้น 1. ป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ สวม Mask, ถุงมือ
- ล้างมือหลังเสร็จสิ้น ภารกิจ

60 2. เตรียมผู้ต้องสงสัยว่าเป็นพาหะ
1. อธิบายวิธีเก็บ เพื่อให้ผู้ป่วยคลายความกลัว 2. วัดปลาย Swab จากติ่งหูถึงปลายจมูก แล้วหักครึ่งเป็นมุม 90 องศา 3. ให้ผู้ถูกเก็บตัวอย่างหายใจเข้าลึกๆ และหายใจออกจนสุดหลังจากนั้นกลั้นหายใจ พร้อมหลับตา 4. สอดลวดจนสุด แล้วหมุนโดยรอบประมาณ วินาที 5. ดึงลวดออกจากโพรงจมูก

61

62 - ป้ายลง Chocolate agar ควรส่งห้องปฏิบัติการทันที
3. เก็บและส่งสิ่งส่งตรวจ - ป้ายลง Chocolate agar ควรส่งห้องปฏิบัติการทันที - หรือ ภายใน 24 ชั่วโมง หรือตัดปลายลวดจุ่มลงใน Amies ส่งภายใน ชั่วโมง Ameis เป็น transportmedium ประกอบด้วยสารที่ช่วยให้แบคทีเรีย ดำรงชีวิตได้ไม่ช่วยให้เพิ่มจำนวน

63 Nasopharyngeal Swab

64 Aerobic Gram Negative Bacilli
แบคทีเรียรูปร่างท่อน ติดสีกรัมลบ (แดง) ต้องการออกซิเจนในการเจริญเติบโต เคลื่อนไหวโดยใช้ flagella

65 Escherichai coli ETEC, EPEC, EHEC, EIEC, EAEC
เชื้ออาศัยอยู่ในไส้คน หรือสัตว์ ปะปนในน้ำ สิ่งแวดล้อม ส่วนใหญ่ไม่ก่อโรคสายพันธุ์ที่ทำให้เกิดโรคอุจจาระร่วง(diarrhea) มี 5 กลุ่ม ETEC, EPEC, EHEC, EIEC, EAEC

66 รูปร่างลักษณะและคุณสมบัติของ E.coli
ติดสีกรัมลบ เคลื่อนไหวได้ มี flagella เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดาที่ C เชื้อมีความทนทานอยู่ในน้ำได้นาน

67

68 S. Aureus and E.coli ย้อมสีแกรม

69 แอนติเจนของเชื้อ E. coli
O antigen เป็น Lipopolysaccharide ในชั้นผนัง เซลล์ K antigen มาจากแคปซูล H antigen มาจากส่วนของ flagella Heat-labile enterotoxin (ไม่ทนความร้อนแต่พิษ ยังเหลืออยู่) Heat-stable enterotoxin (ทนความร้อน) ออกฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งสารน้ำและโซเดียมออกจาก ลำไส้ ทำให้ถ่ายเป็นน้ำ enterotoxin คือ toxin ที่ทำให้เกิดโรคทางเดิน อาหาร ท้องเสีย

70 Enterotoxigenic E. cli (ETEC)
เกิดโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และนักเดินทาง (traveller’s diarrhea) เชื้อเกาะผนังลำไส้เล็ก แล้วสร้างสารพิษทำลายเซลล์เยื่อบุลำไส้เล็ก (Enterotoxin) ทั้งชนิดที่ทนความร้อนและไม่ทนความร้อน ทำให้เกิดท้องร่วง อุจจาระไม่เป็นมูก อาเจียน ปวดท้อง เหงื่อออก ขาดน้ำ อาจไม่มีไข้ มีอาการ 3-5 วัน ระยะฟักตัว ชม

71 ETEC

72 Enteropathogenic E. Coli (EPEC)
เกิดโรคอุจจาระร่วงในเด็กแรกเกิด-18 เดือน เชื้อทำลาย microvilli ของลำไส้เล็ก เชื้อเกาะอยู่ที่เซลล์เยื่อบุลำไส้มี 2 กลุ่ม คือสายพันธ์ที่ สร้างสารพิษบริเวณลำไส้เล็กส่วนต้น ทำให้ท้องเสียคล้ายอหิวาตกโรค และสายพันธุ์ที่ทำให้เกิดอาการคล้ายโรคบิดไม่มีการสร้างสารพิษ ทำให้มีไข้ หนาวสั่น ปวดหัว ปวดท้อง ผู้ป่วยมักตายจากการขาดน้ำ ระยะฟักตัว 8-24 ชม

73 Enterohemorrhagic E. coli (EHEC)
เป็นสายพันธุ์ที่ทนต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าสายพันธุ์อื่น ซึ่งเป็นสาเหตุของการระบาดในยุโรป ทำให้ถ่ายอุจจาระมีมูกปนเลือด ปวดท้อง ซีด ไตวาย เชื้อใช้ fimbriae เกาะติดกับเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้ใหญ่ตรง caecum และ colon แล้วสร้างสารพิษออกมาทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงทำให้ไตวาย เกิดภาวะเลือดออกง่ายจากเกล็ดเลือดถูกทำลาย เรียก Haemolytic-uremic syndrome (HUS)

74 Enteroinvasive E. coli (EIEC)
ทำให้ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด เชื้อจะ invasive เข้าไปในผนังลำไส้เล็ก ทำลายเซลล์ เกิดการอักเสบของลำไส้ คล้าย เชื้อ Shigella มีอาการปวดบิด มีไข้สูง ถ่ายอุจจาระบ่อยเป็นมูกเลือด ลำไส้ใหญ่มีเลือดออก (Hemorrhagic colitis)

75 Enteroaggregative (EAEC)
เป็นสาเหตุของโรคอุจจาระร่วงเรื้อรังในเด็กและผู้ใหญ่ ในประเทศกำลังพัฒนา เชื้อนี้สร้างสารพิษคล้าย ETEC แต่ไม่สามารถบุกรุกเข้าสู่เซลล์ ไม่มีแอนติเจน ที่ ตรงกับ ETEC, EPEC, EIEC และ EHEC ระยะฟักตัว ชม

76 การป้องกัน ล้างมือก่อนอาหาร ขณะเตรียมอาหาร แยกอาหารสุก กับ สด
ปรุงอาหารให้สุกทั่วถึง เก็บอาหารที่อุณหภูมิเหมาะสม ใช้วัตถุดิบที่ปลอดภัย

77 Shigella

78 Shigella ย้อมติดสีกรัมลบ
ทำให้เกิดโรค Shigellosis or bacillary dysentery ไม่มี flagella สำหรับเคลื่อนไหว เจริญได้ดีบน Mac Conkey ช่วยยับยั้ง กรัมบวก, Eosin Methylene Blue agar เชื้ออาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่

79 Subserotype ของ Shigella
Group A Shigella dysenteriae อาการรุนแรงที่สุด Group B Shigella flexneri Group C Shigella boydii Group D Shigella sonnei อาการน้อยที่สุด

80 การติดต่อ Shigellosis
ติดต่อได้ทางอุจจาระ มือ แมลงวัน และอาหาร คนที่เป็นพาหะเป็นแหล่งแพร่เชื้อที่สำคัญ

81 Shigella toxins Neurotoxin ทำให้เกิดอัมพาตของกล้ามเนื้อในสัตว์ทดลอง
Cytotoxin ทำให้เกิด Inflammation ของเซลล์ Enterotoxin ทำให้มีการสูญเสียน้ำและมีการอักเสบของลำไส้เล็ก

82 การเกิดโรคและ พยาธิสภาพ
เชื้อฝังตัวอยู่ใน villi ของลำไส้ ทำให้ลำไส้อักเสบเป็นแผลมีเลือดออก Enterotoxin กระตุ้นให้ลำไส้ขับน้ำ&อิเลคโตลัย การเกิดโรคและ พยาธิสภาพ

83 อาการและอาการแสดง Shigellosis
ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ปวดเบ่ง ถ่ายกะปริดกะปรอย ไข้สูง

84 Salmonella typhi เป็นแบคทีเรียกรัมลบรูปท่อน มี Flagella
ก่อโรค ไทฟอยด์ เพียง 103 เซลล์ เชื้ออื่นๆ จึงเกิดโรค

85 Salmonella typhi เชื้อถูกทำลายเมื่อต้มที่ 60 °c นาน 15 นาที
มีชีวิตอยู่ได้นานในอาหารแห้งเช่น ไข่ มะพร้าวแห้ง นม ไส้กรอกไก่ ขี้จิ้งจก เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อ Mac conkey agar, DCA agar

86 -รับประทานอาหารน้ำดื่ม
การติดต่อของโรค -รับประทานอาหารน้ำดื่ม ที่ปนเปื้อนเชื้อเข้าไป แหล่งรังโรค -เชื้ออยู่ในอุจจาระผู้ป่วย -พาหะที่มีเชื้ออยู่ในถุงน้ำดี กรดในกระเพาะฆ่าเชื้อนี้ได้

87 แอนติเจนของ Salmonella typhi
O antigen อยู่ในผนังเซลล์ของเชื้อ เป็น endotoxin ถูกปล่อยออกเมื่อเซลล์ของแบคทีเรียแตก ทำให้เป็นไข้เพราะมีผลต่อ polymorphoneuclear leukocyte (PMN) และเกิดอาการอักเสบตามมา H antigen เป็นแอนติเจนที่มาจาก flagella (Exotoxin คือ toxin ที่ bacteria สร้างขึ้นแล้วขับออกมานอกเซล มีพิษมากกว่า endotoxin)

88 พยาธิสภาพของ โรคไทฟอยด์
เชื้อ S. typhi แบ่งตัว ในลำไส้เล็ก เข้าทางน้ำเหลือง Mesenteric lymp node Thoracic duct กระแสเลือด ตับ ม้าม ต่อมน้ำเหลืองลำไส้ 1-5% ของผู้ป่วยเชื้ออยู่ในถุงน้ำดีหลังจากหายแล้ว

89 อาการและอาการแสดงของโรคไทฟอยด์
การก่อโรค endotoxin ทำให้ไม่สบาย มีไข้สูงลอย ปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร ท้องอืด ม้ามโต ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ปริมาณน้อยๆ ภาวะแทรกซ้อน เชื้ออาจทำให้ลำไส้ทะลุ การตรวจวินิจฉัยโรคโรคไทฟอยด์ Widal agglutination test เพื่อตรวจเลือดหาระดับ antibody ต่อ O, H antigen ของเชื้อ Salmonella ในแม่ครัวต้องตรวจทุกปี

90 Klebsiella สปีชีส์ที่ก่อโรคในคนมากที่สุดคือ Klebsiella pneumoniae

91 Klebsiella pneumoniae
ทำให้เกิดโรคปอดบวม โลหิตเป็นพิษ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ แผลติดเชื้อ และเป็นเชื้อโรคประจำถิ่นในโรงพยาบาล เชื้อเจริญบน Mac Conkey agar

92

93 ทำให้เป็นกาฬโรค (Plague) เป็นโรคติดต่อระหว่างประเทศ
Yersinia pestis ทำให้เป็นกาฬโรค (Plague) เป็นโรคติดต่อระหว่างประเทศ หมัดหนูเป็นพาหะนำโรค การเกิดโรค คนถูกหมัดหนูที่มีเชื้อกัด เป็นแกรมลบรูปแท่งสั้น

94 พาหะนำโรคกาฬโรค แหล่งรังโรค Xenopsylla cheopis (หมัดหนู rat flea)

95 อาการแสดงของกาฬโรค เชื้อเข้าทางรอยหมัดกัด เข้าต่อมน้ำเหลือง ทำให้ต่อมน้ำเหลืองบวมโต แล้วแพร่กระจายไปยังกระแสเลือด ทำให้โลหิตเป็นพิษ endotoxin ทำให้มีอาการช๊อค เลือดไม่แข็งตัวทั่วร่างกาย ถ้าลามมายังปอด ทำให้ปอดอักเสบ เชื้อโรคอาจแพร่กระจายจากคนสู่คนโดยฝอยละอองน้ำมูก น้ำลายได้

96 การรักษาและป้องกัน ยาปฏิชีวนะ กำจัดหนู และหมัดหนู
แยกผู้ป่วยในรายกาฬโรคปอด ระวังการแพร่กระจายของเชื้อทางอากาศ สวม mask เมื่อให้การพยาบาล ทำลายเชื้อน้ำมูกเสมหะผู้ป่วยด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ

97 Vibrio cholerae ก่อโรค cholera
มีรูปร่างเป็นท่อน โค้งเล็กน้อย ติดสีกรัมลบ เคลื่อนไหวโดยใช้ flagella มีชีวิตอยู่ในน้ำทะเลหรือน้ำที่มีสภาพเป็นด่างได้นานถึง 6 เดือน ในน้ำประปามีชีวิตอยู่ได้ 30 วัน ตายที่อุณหถูมิ 50 °c เชื้อตายง่ายเมื่อถูกแสง แห้ง กรด เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อ TCBS agar

98 Vibrio cholerae มี flagella ใช้เคลื่อนไหว

99 Thiosulfate citrate bile salt sucrose

100

101 Serotype ของอหิวาตกโรค
Ogawa Inaba Hikojima Biotype ที่พบเป็นสาเหตุของการระบาดคือ ElTor Biotype หรืออหิวาเทียม พบอัตราส่วนของคนที่ติดเชื้อไม่มีอาการ ไม่ได้รักษา กลายเป็นพาหะของโรค :มีอาการ=10:1

102 อุจจาระร่วงอย่างรุนแรง เหมือนน้ำซาวข้าว ไม่ต้องเบ่ง ไม่มีเสียงดัง
พยาธิสภาพ เชื้อแบ่งตัวในลำไส้เล็ก สร้างแอนเทอโรทอกซิน เยื่อบุลำไส้อักเสบ กระตุ้นให้เซลล์ลำไส้หลั่งน้ำและอิเลคโตรลัยต์ อุจจาระร่วงอย่างรุนแรง เหมือนน้ำซาวข้าว ไม่ต้องเบ่ง ไม่มีเสียงดัง

103 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค
ระยะฟักตัว 6-48 ชม. ถึง 5 วัน อาการ คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลวพุ่งเป็นน้ำ ไม่มีเสียงโครกคราก ปวดท้อง (บางคนไม่ปวด) เกิดอาการอุจจาระร่วงอย่างรุนแรง ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำซาวข้าว (Watery stool) เสียน้ำ 15 l/d การวินิจฉัย ทำ Rectal swab หรือเก็บเศษอาหารที่อาเจียน

104 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค
Rice-water stool from a patient with cholera; note the flecks of mucus precipitated at the bottom of the cup that resemble rice grains. SOURCE: CDC

105 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค
Washer woman hands (loss of skin elasticity) are a sign of cholera. SOURCE: CDC

106 การรักษา cholera Tetracycline ควรใช้เป็นตัวแรกและยังใช้ได้ดีไม่ดื้อยา
Doxycycline กลุ่ม Fluoroquinolones ยาที่ใช้แทนได้ คือ Trimethoprim/Sulfamethoxazole Erytromycin

107 Vibrio parahemolyticus
เชื้อมี capsule เชื้อสร้างสารพิษ hemolysin ทำให้เกิดโรคอาหารเป็นพิษ อุจจาระร่วงรุนแรง เชื้อชอบเจริญในอาหารที่มีเกลือโซเดียมคลอไรด์ มักพบในคนที่รับประทานอาหารทะเลสุกๆ ดิบๆ ระยะฟักตัว 6-48 ชม. อาการ ท้องเดิน ปวดท้อง หนาวสั่น ไข้ อาเจียนบางคน ยังไม่พบว่าตาย

108

109 Pseudomonas พบเชื้อในสิ่งแวดล้อม ดินน้ำ พืช สัตว์ อาหาร เครื่องสำอาง
ที่ก่อโรคในคน Psudomonas aeruginosa , Burkholderia pseudomallei (เดิมเรียกPsudomonas pseudomallei)

110 Pseudomonas aeruginosa
ติดสีกรัมลบ รูปแท่ง มีเอนไซม์สลายเม็ดเลือดแดง เชื้อทนต่อสภาพแวดล้อมมาก พบได้ ตามอ่างล้างมือ น้ำยาฆ่าเชื้อ สารน้ำต่างๆ ยาฉีด เครื่องมือแพทย์ เกิดติดเชื้อในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง ที่ต้องนอนโรงพยาบาลนานๆ เชื้อมักอยู่ที่ชื้นๆ เช่น โพรงจมูก ลำคอ ทางเดินอาหาร เป็น colonization ในคนที่สุขภาพแข็งแรง เป็นโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล (Nosocamial infection) จากเทคนิคปราศจากเชื้อไม่ดี เครื่องมือปราศจากเชื้อไม่ดี

111 ลักษณะโคโลนีของ P. aeruginosa
มีสีเขียวอมเหลือง และเรืองแสง สีเขียวอมฟ้า

112 ลักษณะโคโลนีของ P. aeruginosa

113 Burkholderia pseudomallei
แบคทีเรียกรัมลบรูปแท่ง มีกลิ่นคล้ายไอระเหยจากดินหลังฝนตกใหม่ๆ (earthy smell) มี flagella ใช้ในการเคลื่อนไหว 1 หรือมากกว่า เป็น free living อาศัยตามแหล่งน้ำ ดินที่ชื้นแฉะ °c พบผู้ป่วยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้เกิดโรคไข้ฟางข้าว (Melloidosis)

114

115 การเกิดโรค melloidosis
หายใจสูดดมเอาเชื้อเข้าไป กิน หรือเชื้อเข้าทางบาดแผล เชื้อสามารถอยู่ในร่างกายคนโดยไม่แสดงอาการเจ็บป่วย

116 อาการของโรค Melloidosis
ทำให้เกิดโรคปอดบวม มีโพรงคล้ายวัณโรค ติดเชื้อในกระแสเลือด มักมีไข้ร่วมกับฝีหนองของอวัยวะ ต่อมน้ำเหลือง ผิวหนัง เนื้อเยื่อ ข้อ กระดูก หรือติดเชื้อในกระแสโลหิต ทั้งแบบแพร่กระจายและแบบไม่แพร่กระจาย

117

118 Acinetobacter พบเชื้ออยู่ในธรรมชาติในดิน น้ำ เป็นเชื้อประจำถิ่นบนผิวหนัง ปาก ลำคอ ช่องคลอด ติดสีกรัมลบแท่งสั้น (coccobacilli) ไม่เคลื่อนที่ อาศัยได้ในดินและน้ำ และโรงพยาบาล เป็นโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล (Nosocomial infection) ไม่ก่อโรคในคน เป็นเชื้อฉวยโอกาส

119 ลักษณะโคโลนีของ Acinetobacter

120 Acinetobacter

121 Hemophilus influenza -รูปร่างกรัมลบแท่งสั้น (coccobacilli)
-ติดสีกรัมลบ ไม่เคลื่อนที่ -ในคนปกติที่เป็นพาหะอาจพบเชื้อในเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน คอ จมูก -การติดเชื้อโดยหายใจสูดเอาเชื้อเข้าไป -ทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบเฉียบพลัน ลิ้นหัวใจอักเสบ ผิวหนังอักเสบ

122 Hemophilus influenza พบมากในเด็กอายุ 2 เดือน ถึง 5 ปี
เด็กที่มีโอกาสติดเชื้อสูงในช่วงขวบปีแรก เด็กที่มีความเสี่ยงสูงได้แก่ เด็กที่ฝากเลี้ยงในสถานรับเลี้ยงเด็ก เด็กในชุมชนแออัด เด็กที่ผู้ปกครองพาไปห้างสรรพสินค้า การป้องกัน ฉีดวัคซีนป้องกัน 3 dose เมื่อเด็กอายุ 2,4,6 เดือน

123 Hemophilus ducreyi ทำให้เกิดโรคแผลริมอ่อน (Chancroid)
ติดต่อโดยเพศสัมพันธ์ ระยะฟักตัว 5-7 วัน เชื้อสร้าง cytotoxin

124 อาการ พบแผลที่อวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก เริ่มเป็นตุ่มใส (papule) กดเจ็บ
ต่อมาเป็นตุ่มหนอง (pustule) แตกออกเป็นแผลตื้น ขอบเขตไม่จำกัด 2 วัน เรียกแผลริมอ่อน (soft chancre) เจ็บบริเวณแผลมาก ต่างจากแผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre) จะเป็นขอบนูนชัดเจน ไม่เจ็บ อาจพบไข่ดันบวมกดเจ็บ

125 แผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre)
soft chancre แผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre)

126 Bubo (ต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบโต)

127 Bordetella pertussive
รูปร่างกรัมลบรูปแท่งสั้น (coccobacilli) ติดสีกรัมลบ ไม่เคลื่อนที่ เจริญได้ดีบนอาหาร Charcoal blood agar ทำให้เกิดโรคไอกรนในเด็ก (Pertussive) แหล่งโรคอยู่ในทางเดินหายใจผู้ป่วย เชื้อตายง่ายเมื่ออยู่ในสิ่งแวดล้อม การติดต่อ โดยสูดเอาเชื้อเข้าทางเดินหายใจ

128 Chacoal blood agar Cocco- bacilli

129 พยาธิสภาพของไอกรน เชื้อฝังตัวอยู่ในเยื่อบุหลอดลม แล้วสร้าง Endotoxin อันตรายต่อเยื่อบุหลอดลม ทำให้มีอาการไอกรน

130 Brucella รูปร่าง coccobacilli ติดสีกรัมลบ ไม่มีสปอร์ ไม่มี capsule ไม่เคลื่อนที่ เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่มี Serum ผสม เป็นโรคติดต่อในสัตว์ วัว ควาย แพะ แกะ สุกร สามารถติดต่อมาสู่คนได้ (Zoonosis) ทำให้เกิดโรค Brucellosis

131 Brucella

132 ชนิดของเชื้อ Brucella
B. melitensis เกิดโรคในแพะ แกะ B. abortus ทำให้วัว ควาย แท้ง B. Suis เกิดโรคในหมู B. canus เกิดโรคในสุนัข ติดต่อมาสู่คนได้

133 การเกิดโรค Brucellosis
การกิน น้ำนมดิบ เนื้อสัตว์สุกๆดิบๆ การสัมผัส กับสัตว์ที่ป่วยเป็นโรค เชื้อเข้าผิวหนัง หายใจเอาเชื้อเข้าไป เชื้อเข้าสู่ต่อมน้ำเหลือง กระแสเลือด และเจริญเพิ่มจำนวนในเม็ดเลือดขาว และแพร่กระจายไปตามอวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย

134 อาการแสดงของ Brucellosis
มีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย เหงื่อออกตอนกลางคืน ปวดศีรษะ ปวดตามข้อตามกล้ามเนื้อ ท้องผูก โลหิตจาง เจ็บคอ

135 AEROBIC GRAM POSITIVE BACILLI
Corynebacterium diphtheriae Bacillus anthracis

136 Corynebacterium diphtheriae
รูปร่างคล้ายกระบอง ติดสีกรัมบวก อาหารเลี้ยงเชื้อ Blood หรือ Serum tellurite media เกิดโรค Diphtheria พบเชื้อตามลำคอของผู้ป่วย

137 ลักษณะของโคโลนีของ Diphtheriae
สีเทาดำบนอาหารเลี้ยงเชื้อ

138 พยาธิสภาพโรคคอตีบ แพร่กระจายทางน้ำมูก น้ำลาย
เชื้อเจริญอยู่ที่เยื่อบุเมือกในคอ ทำให้มีการอักเสบ WBC มาเก็บกินเชื้อ เกิดเป็นแผ่นบาง (Pseudomembrane) อุดกั้นหลอดลม หายใจไม่ออก

139 การป้องกันโรคคอตีบ เด็กอายุ 3-4 เดือน ฉีดวัคซีนรวม (DPT) Diphtheriae Pertussis Tetanus vaccine รักษาผู้ป่วย และผู้ที่เป็นพาหะให้หายขาด

140 Bacillus anthracis ทำให้เกิดโรค Anthrax
เป็นโรคติดต่อในวัว ควาย แพะ แกะ สามารถติดต่อมาสู่คนได้ (ZOONOSIS) รูปร่างท่อน สร้างสปอร์ทนทานในสิ่งแวดล้อมได้หลายปี เลี้ยงเชื้อบน nutrient agar ใช้เป็นอาวุธชีวภาพ สปอร์ตามดิน หญ้า ในทุ่งฟาร์มได้นาน 20 ปี

141

142 Bacillus anthracis

143 spore anthrax

144 การติดต่อของโรคแอนแทรกซ์
เชื้อเข้าทางผิวหนังที่มีรอยแยกหรือมีบาดแผล มักพบผู้ป่วยที่ชำแหละเนื้อสัตว์ป่วย ทำให้ผิวหนังบวมแดง Cutaneous anthrax

145 Cutaneous anthrax มีแผลเนื้อตายน้ำตาลแก่คล้ายรอยบุหรี่จี้ (Eschar)
มีไข้ ปวดเมื่อยตามตัว อาจทำให้ โลหิตเป็นพิษเมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด

146 Inhalation anthrax หายใจเอาสปอร์ของเชื้อเข้าไป ทำให้มีอาการปอดอักเสบอย่างรุนแรง มักพบในคนทำงานเกี่ยวกับขนสัตว์

147 Intestinal anthrax เกิดจากกินเชื้ออาหารที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะสัตว์ที่ป่วยเป็นโรคเข้าไปทำให้มีไข้ คลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเป็นเลือด

148 การป้องกันและควบคุมโรค Anthrax
ฉีดวัคซีนป้องกันแก่ผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค เช่น สัตว์แพทย์ คนทำงานเกี่ยวกับขนสัตว์ สัตว์ที่ป่วยตายไม่ทราบสาเหตุห้ามชำแหละ ควรฝังดิน


ดาวน์โหลด ppt วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google