งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ อาจารย์อัมพร ไหลประเสริฐ พยาบาลศาสตร์ วิสัญญีพยาบาล วทม.สาขาโรคติดเชื้อ Master of Caring Science.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ อาจารย์อัมพร ไหลประเสริฐ พยาบาลศาสตร์ วิสัญญีพยาบาล วทม.สาขาโรคติดเชื้อ Master of Caring Science."— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1 วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ อาจารย์อัมพร ไหลประเสริฐ พยาบาลศาสตร์ วิสัญญีพยาบาล วทม.สาขาโรคติดเชื้อ Master of Caring Science (Nursing) 14/3/55

2 วัตถุประสงค์ มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับรูปร่าง ลักษณะ คุณสมบัติของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ ตระหนักถึงความสำคัญของแบคทีเรียที่ทำให้เกิด พยาธิสภาพ สามารถนำความรู้เรื่องแบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิ สภาพไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลและใช้ กับชีวิตประจำวันได้ ระบุรูปร่างคุณสมบัติ สาเหตุการเกิดโรคการ แพร่กระจายของแบคทีเรียชนิดต่างๆได้ บอกวิธีการป้องกันการติดเชื้อจากแบคทีเรียชนิด ต่างๆได้

3 Bacteria สาระการเรียนรู้ Aerobic Gram Positive Cocci Aerobic Gram Negative Cocci Aerobic Gram Negative Bacilli Aerobic Gram Positive Bacilli Spirochetes Chlamydia Rickettsia Anearobic Gram Positive Bacilli

4 Aerobic Gram Positive Cocci ย้อมติดสีน้ำเงินม่วง ย้อมติดสีน้ำเงินม่วง 1. Staphylococcus 2. Streptococcus

5 Staphylococcus เป็นแบคทีเรียกรัมบวกมีรูปร่างกลม อยู่เป็นกลุ่มๆ (cluster) คล้ายพวงองุ่น เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดา สามารถทำลาย RBC ทำให้พลาสมาแข็งตัวได้

6 รูปร่างลักษณะ Staphylococcus

7

8

9 พบเชื้อที่ผิวหนังและเยื่อบุเมือกต่างๆของร่างกาย เช่น Colonization บนเยื่อบุจมูก ไม่ก่อให้เกิดโรค แต่เป็นเชื้อดื้อยาคือ MRSA (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus) ทำให้เกิดฝีหนองต่างๆ สร้าง enterotoxin ทำให้อาหารเป็นพิษ Staphylococcus

10 การจำแนกเชื้อ Staphylococcus Staphylococcus aureus พบเชื้อในช่อง จมูก เกิดฝีหนอง Staphylococcus aureus พบเชื้อในช่อง จมูก เกิดฝีหนอง Staphylococcus epidermidis ติดเชื้อจากการใส่ สายหรืออุปกรณ์เข้าร่างกาย Staphylococcus epidermidis ปกติเป็น เชื้อประจำถิ่นบนร่างกาย ติดเชื้อจากการใส่ สายหรืออุปกรณ์เข้าร่างกาย Staphylococcus saprophyticus Staphylococcus saprophyticus ทำให้เกิด Urinary Tract infection (UTI)

11 ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรค 1. Hemolysin ทำลายเม็ดเลือดแดงได้ 2. Leukocidin ทำลายเม็ดเลือดขาว 3. Enterotoxin ทำให้อาหารเป็นพิษในคนได้ 4. Coagulase ทำให้พลาสมาแข็งตัวเป็นลิ่ม 5. Hyaluronidase เป็นเอนไซม์ที่ช่วยให้เชื้อ โรคบุกรุกเข้าไปเจริญในเนื้อเยื่อได้ดี 6. Epidermolysin ทำให้เกิดการหลุดลอกของ หนังกำพร้าทั่วร่างกาย

12 การทำให้เกิดโรค S. aureus Wound sepsis, Endocarditis Meningitis, Osteomyelitis Food poisoning จาก Enterotoxin Nosocomial infection จากเทคนิคปราศจากเชื้อ ไม่ดี เครื่องมือไม่สะอาด ติดเชื้อจากการทำหัตถการ เช่นเชื้อ MRSA, E. coli (Bacillus)

13 Staphylococcus aureus ทำให้เกิด Wound sepsis

14 การตรวจวินิจฉัย staphylococcus Specimen ที่ส่งตรวจหาเชื้อได้แก่ หนอง เลือด เสมหะ น้ำไขสันหลัง เพื่อนำมาย้อม สีแกรมจะติดสีน้ำเงินม่วง Specimen ที่ส่งตรวจหาเชื้อได้แก่ หนอง เลือด เสมหะ น้ำไขสันหลัง เพื่อนำมาย้อม สีแกรมจะติดสีน้ำเงินม่วง

15 Streptococcus รูปร่างกลมหรือรีเรียงตัวเป็นสายยาว (Chain) รูปร่างกลมหรือรีเรียงตัวเป็นสายยาว (Chain) แคปซูลมีส่วนประกอบของ โพลีแซคคาไรด์ แคปซูลมีส่วนประกอบของ โพลีแซคคาไรด์ Cell wall สร้างแอนติเจน M,T,R Cell wall สร้างแอนติเจน M,T,R เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีเลือดหรือ ซีรั่มผสมอยู่เรียก Blood agar เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีเลือดหรือ ซีรั่มผสมอยู่เรียก Blood agar เชื้ออยู่ใน ปาก คอ ต่อมทอนซิลของหมู ถ้าเรากินเลือดสดๆ อาจทำให้ติดเชื้อได้ เชื้อนี้ทำให้เกิดหูดับ หูหนวก เชื้ออยู่ใน ปาก คอ ต่อมทอนซิลของหมู ถ้าเรากินเลือดสดๆ อาจทำให้ติดเชื้อได้ เชื้อนี้ทำให้เกิดหูดับ หูหนวก

16 Streptococci

17

18 Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค Group A streptococci (S. pyogenes) ทำให้เกิดโรค - Pharyngitis - Tonsillitis - Impetigo โรคผิวตุ่มพอง - Septicemia - Scarlet fever ไข้ดำแดง ภาวะแทรกซ้อนหลังติดเชื้อ Group A Rheumatic fever มีอาการปวดข้อ เยื่อหุ้มหัวใจ อักเสบ Glomerulonephritis (ไตอักเสบ)

19 Pharyngitis Streptococcus

20 Tonsillitis

21 scarlet fever

22 2. Group B Streptococci ทำให้เกิดโรค โลหิตเป็นพิษ เยื่อหุ้มสมองอักเสบในเด็กแรกเกิด (meningitis) 3.Group C&G Streptococci เกิดโรคเยื่อบุหัวใจอักเสบ (Pericarditis) Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค

23 4.Group D Streptococci S. faecalis ทำให้เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ และ การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ 5.Alpha hemolytic streptococci Viridans gr. เป็นเชื้อประจำถิ่นในช่องปาก S. mitis เกิดโรคเยื่อบุหัวใจอักเสบ S. mutans ทำให้ฟันผุ Streptococcus ที่ทำให้เกิดโรค

24 Toxin ของ Streptococcus Streptokinase เชื้อ Beta hemolytic streptococci group A, C และ G สร้าง streptokinase เป็นเอนไซม์ที่ย่อย fibrin 2. Hyaluronidase เป็นเอนไซม์ย่อยกรด Hyaluronic acid (เป็นเอนไซม์ที่เชื่อมเซลล์ ต่อเซลล์ให้ติดต่อกันเป็นเนื้อเยื่อ) 3. Streptodonase เป็นเอนไซม์ที่ depolymerize DNA

25 4. Erythrogenic toxin ทำให้เกิดผื่นแดงตาม ผิวหนังคนที่เป็นโรคไข้ดำแดง (Scarlet fever) 5. Hemolysin เชื้อ beta streptococci group A สร้าง Streptolysin O สลายเม็ดเลือดแดง ใช้ ในการตรวจระดับ Ab ในซีรัมผู้ป่วยที่ติดเชื้อจาก Group A Streptococci ( Antistreptolysin O=ASO) Toxin ของ Streptococcus

26 scarlet fever ไข้ดำแดง

27 Streptococcus pneumoniae ทำให้เกิดโรค pneumonia, sinusitis, ทำให้เกิดโรค pneumonia, sinusitis, otitis media, meningitis otitis media, meningitis รูปร่างกลม ติดสีกรัมบวก อยู่เป็นคู่ รูปร่างกลม ติดสีกรัมบวก อยู่เป็นคู่ คนปกติมักพบ pneumococcus ในทางเดิน หายใจส่วนบน เมื่อร่างกายมีภูมิต้านทานโรค ต่ำจึงก่อโรค คนปกติมักพบ pneumococcus ในทางเดิน หายใจส่วนบน เมื่อร่างกายมีภูมิต้านทานโรค ต่ำจึงก่อโรค

28 Aerobic Gram Negative Cocci ย้อมติดสีแดง Neisseria gonorrhoeae Neisseria menigitidis

29 Neisseria รูปร่างกลม ติดสีกรัมลบ อยู่เป็นคู่สอง รูปร่างคล้ายไต ต้องการออกซิเจนในการเจริญเติบโต อาหารเลี้ยงเชื้อ chocolate agar

30 Neisseria gonorrhoeae

31 พยาธิสภาพการเกิดโรคหนองใน เมื่อเชื้อ N. gonorrhoeae เข้าสู่ร่างกาย Pili เกาะยึดติดกับผนังเยื่อบุทางเดินปัสสาวะ เกิดเป็น microabcess แตกเป็นหนองไหล หนองประกอบด้วย polymorphonuclear leukocyte & gonococci

32 สาเหตุของการติดเชื้อหนองใน - - เพศสัมพันธ์ - - การใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกันกับผู้ที่ติดเชื้อ ในสตรี อาจเกิด gonococcus vulvitis - หยอดตาด้วย ซิลเวอร์ไนเตรด 1% - แม่ที่ติดเชื้อ GC. อาจติดมายังทารกแรก เกิดขณะคลอดได้ ทำให้ตาอักเสบจากเชื้อ หนองใน (Opthalmia neonatorum) ป้องกันโดย หยอดตาด้วย ซิลเวอร์ไนเตรด 1%

33 อาการและอาการแสดงของโรคหนองใน - ปัสสาวะลำบาก แสบขัด ในผู้หญิง อาจทำให้มีการอักเสบอุ้งเชิงกราน (pelvic inflammatory disease, PID)

34 Neisseria menigitidis ทำให้เกิดโรค Meningococcal meningitis (ไข้กาฬหลังแอ่น)

35 gram negative dipplococci bacteria Neisseria meningitidis

36 - ค้นพบครั้งแรก พ.ศ ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 พบการระบาด มาก บริเวณ Sub-Sahara -ประเทศพัฒนาแล้วพบการระบาดมากขึ้น เรื่อยๆ -โรคติดต่อที่อันตรายมาก Epidemiology

37 Areas with frequent epidemics of meningococcal meningitis stretch in a band across Central Africa. Countries included in this band are (from west to east):

38 Host - มนุษย์เท่านั้น - การติดต่อ Droplet respiratory secretions - Colonization ที่ Nasopharynx - เชื้ออยู่ได้หลายเดือน -การติดเชื้อ การอยู่ในบ้านหรือชุมชนแออัดที่ เดียวกับผู้ติดเชื้อ

39 Agent Neisseria meningitidis -เป็นแบคทีเรีย แกรมลบ รูปร่างกลม คล้าย เม็ดถั่ว เรียงตัวเป็นคู่ dipplococci, non-motile, ไม่สร้างสปอร์ -เชื้อสายพันธ์ก่อโรคจะมี capsule และ pilli ช่วยเกาะเซลล์ -พบเชื้ออยู่ตามเยื่อบุโพรงจมูกและลำคอ

40

41 การเจริญของเชื้อ - เชื้อเจริญได้ดีบน Blood agar, Mueller Hinton agar - ที่นิยม คือ Chocolate agar - เชื้อนี้ตายง่าย อยู่ที่อุณหภูมิห้องได้ไม่เกิน 2-3 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิ 55 °C เชื้อจะตายใน 5 นาที - ถูกทำลายด้วย 1% phenol เช่น Lysol, Detal

42 Environment - สุขาภิบาลไม่ดี -ชุมชนแออัด บ้านพักคนงาน -ค่ายทหาร -ค่ายอพยพ -หอพักนักศึกษา

43

44 แพร่จากคนสู่คน โดยการไอหรือจามผ่าน ทางละอองฝอย กลุ่มเสี่ยง: บุคคลรอบข้างใกล้ชิด เช่น สามี ภริยา เพื่อนสนิท Mode of Transmission รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์

45 Mode of Transmission Droplet nuclei

46 กระบวนการเกิดโรค เชื้อ N. meninigitidis เข้าทางจมูก แทรกเข้า mucosal cell เพิ่มจำนวน กระแสเลือด เยื่อหุ้มสมองชั้นใน สร้างสารพิษ เยื่อหุ้มสมองอักเสบและ หนองในช่อง subarachnoid อวัยวะอื่นๆ

47 อาการของโรค 1. โลหิตเป็นพิษ (Meningococcemia) 2. เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningococal Meningitis) - ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการ ใดๆ - ส่วนหนึ่ง มีเพียงอาการระบบทางเดิน หายใจ - หายเองโดยไม่ต้องใช้ยา เป็นพาหะสำคัญในการแพร่โรคต่อไป

48 การเกิดโรคในอวัยวะอื่นๆ ข้ออักเสบ ข้ออักเสบ เยื่อบุตาอักเสบเป็นหนอง เยื่อบุตาอักเสบเป็นหนอง ท่อปัสสาวะอักเสบ ท่อปัสสาวะอักเสบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ ปอดบวม ปอดบวม เยื่อบุช่องท้องอักเสบ เยื่อบุช่องท้องอักเสบ

49 ลักษณะทางคลินิก อาการ อาการแสดงที่พบบ่อย อาการ อาการแสดงที่พบบ่อย Petechiae, high fever, headaches, vomiting, stiff neck, confusion Petechiae, high fever, headaches, vomiting, stiff neck, confusion อาจพบ conjunctivitis, arthritis, pneumonia, pericarditis อาจพบ conjunctivitis, arthritis, pneumonia, pericarditis ผู้ป่วยมักตายภายใน ชั่วโมง ผู้ป่วยมักตายภายใน ชั่วโมง

50

51 Meningococcemia

52

53 ภาวะแทรกซ้อน 1.เลือดออกรุนแรง จนเกิดภาวะ DIC (Disseminated intravascular coagulation) จากการถูกทำลายเยื่อบุผิวภายในหลอดเลือด ร่วมกับความผิดปกติในการแข็งตัวของเลือด ทำให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน 2. เลือดออกที่ต่อมหมวกไต (Waterhouse Friderichsen syndrome) 3. กล้ามเนื้อหัวใจตาย, เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ (เกิดได้ทั้งขณะติดเชื้อหรือรักษาหายแล้ว)

54 DIC

55 การตรวจวินิจฉัย เชื้อ, Antigen, DNA - จาก Normally sterile fluid เช่น เลือด, CSF, Synovial fluid, Skin lesions - จากทางเดินหายใจ

56 วัสดุอุปกรณ์ ลวดปลายอ่อนชนิด Dracron polyester- tipped ที่มี calcium algenate 2. กรรไกรสะอาด 3. Chocolate agar Nasopharyngeal swab (NPS) การเก็บสิ่งส่งตรวจ ในการสอบสวนโรค

57 Sterile Nasopharyngeal swab Chocolate Agar

58 ขั้นตอนการเก็บตัวอย่าง 1. ป้องกันตนเอง จากการติดเชื้อ สวม Mask, ถุงมือ 2. เตรียมผู้ต้องสงสัยว่าเป็นพาหะ 3. เก็บและส่งสิ่งส่งตรวจ

59 1. ป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ สวม Mask, ถุงมือ - ถุงมือ 1 ชั้น - Mask ธรรมดา - ล้างมือหลังเสร็จสิ้น ภารกิจ

60 2. เตรียมผู้ต้องสงสัยว่าเป็นพาหะ 1. อธิบายวิธีเก็บ เพื่อให้ผู้ป่วยคลายความกลัว 2. วัดปลาย Swab จากติ่งหูถึงปลายจมูก แล้วหัก ครึ่งเป็นมุม 90 องศา 3. ให้ผู้ถูกเก็บตัวอย่างหายใจเข้าลึกๆ และหายใจ ออกจนสุดหลังจากนั้นกลั้นหายใจ พร้อมหลับตา 4. สอดลวดจนสุด แล้วหมุนโดยรอบประมาณ 3 วินาที 5. ดึงลวดออกจากโพรงจมูก

61

62 3. เก็บและส่งสิ่งส่งตรวจ - ป้ายลง Chocolate agar ควรส่งห้องปฏิบัติการ ทันที - หรือ ภายใน 24 ชั่วโมง -หรือตัดปลายลวดจุ่มลงใน Amies ส่งภายใน 2 ชั่วโมง -Ameis เป็น transportmedium ประกอบด้วยสารที่ ช่วยให้แบคทีเรีย ดำรงชีวิตได้ไม่ช่วยให้เพิ่มจำนวน

63 Nasopharyngeal Swab

64 แบคทีเรียรูปร่างท่อน ติดสีกรัมลบ (แดง) ต้องการออกซิเจนในการ เจริญเติบโต เคลื่อนไหวโดยใช้ flagella Aerobic Gram Negative Bacilli

65 Escherichai coli เชื้ออาศัยอยู่ในไส้คน หรือสัตว์ ปะปนในน้ำ สิ่งแวดล้อม ส่วนใหญ่ไม่ก่อโรคสายพันธุ์ที่ทำให้เกิด โรคอุจจาระร่วง(diarrhea) มี 5 กลุ่ม ETEC, EPEC, EHEC, EIEC, EAEC

66 รูปร่างลักษณะและคุณสมบัติของ E.coli ติดสีกรัมลบ เคลื่อนไหวได้ มี flagella เคลื่อนไหวได้ มี flagella เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดาที่ C เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อธรรมดาที่ C เชื้อมีความทนทานอยู่ในน้ำได้นาน เชื้อมีความทนทานอยู่ในน้ำได้นาน

67

68 S. Aureus and E.coli ย้อมสีแกรม

69 แอนติเจนของเชื้อ E. coli 1. O antigen เป็น Lipopolysaccharide ในชั้นผนัง เซลล์ 2. K antigen มาจากแคปซูล 3. H antigen มาจากส่วนของ flagella  Heat-labile enterotoxin (ไม่ทนความร้อนแต่พิษ ยังเหลืออยู่)  Heat-stable enterotoxin (ทนความร้อน)  ออกฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งสารน้ำและโซเดียมออกจาก ลำไส้ ทำให้ถ่ายเป็นน้ำ  enterotoxin คือ toxin ที่ทำให้เกิดโรคทางเดิน อาหาร ท้องเสีย

70 Enterotoxigenic E. cli (ETEC) เกิดโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และนักเดินทาง (traveller’s diarrhea) เชื้อเกาะผนังลำไส้เล็ก แล้วสร้างสารพิษทำลาย เซลล์เยื่อบุลำไส้เล็ก (Enterotoxin) ทั้งชนิดที่ ทนความร้อนและไม่ทนความร้อน ทำให้เกิด ท้องร่วง อุจจาระไม่เป็นมูก อาเจียน ปวดท้อง เหงื่อออก ขาดน้ำ อาจไม่มีไข้ มีอาการ 3-5 วัน ระยะฟักตัว ชม

71 ETEC

72 Enteropathogenic E. Coli (EPEC) เกิดโรคอุจจาระร่วงในเด็กแรกเกิด-18 เดือน เกิดโรคอุจจาระร่วงในเด็กแรกเกิด-18 เดือน เชื้อทำลาย microvilli ของลำไส้เล็ก เชื้อทำลาย microvilli ของลำไส้เล็ก เชื้อเกาะอยู่ที่เซลล์เยื่อบุลำไส้มี 2 กลุ่ม คือ สายพันธ์ที่ สร้างสารพิษบริเวณลำไส้เล็กส่วน ต้น ทำให้ท้องเสียคล้ายอหิวาตกโรค และ สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดอาการคล้ายโรคบิดไม่มี การสร้างสารพิษ ทำให้มีไข้ หนาวสั่น ปวดหัว ปวดท้อง ผู้ป่วยมักตายจากการขาดน้ำ ระยะ ฟักตัว 8-24 ชม เชื้อเกาะอยู่ที่เซลล์เยื่อบุลำไส้มี 2 กลุ่ม คือ สายพันธ์ที่ สร้างสารพิษบริเวณลำไส้เล็กส่วน ต้น ทำให้ท้องเสียคล้ายอหิวาตกโรค และ สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดอาการคล้ายโรคบิดไม่มี การสร้างสารพิษ ทำให้มีไข้ หนาวสั่น ปวดหัว ปวดท้อง ผู้ป่วยมักตายจากการขาดน้ำ ระยะ ฟักตัว 8-24 ชม

73 Enterohemorrhagic E. coli (EHEC) เป็นสายพันธุ์ที่ทนต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าสายพันธุ์อื่น ซึ่งเป็นสาเหตุของการระบาดในยุโรป เป็นสายพันธุ์ที่ทนต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าสายพันธุ์อื่น ซึ่งเป็นสาเหตุของการระบาดในยุโรป ทำให้ถ่ายอุจจาระมีมูกปนเลือด ปวดท้อง ซีด ไตวาย ทำให้ถ่ายอุจจาระมีมูกปนเลือด ปวดท้อง ซีด ไตวาย เชื้อใช้ fimbriae เกาะติดกับเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้ใหญ่ ตรง caecum และ colon แล้วสร้างสารพิษออกมา ทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงทำให้ไตวาย เกิดภาวะ เลือดออกง่ายจากเกล็ดเลือดถูกทำลาย เรียก Haemolytic-uremic syndrome (HUS) เชื้อใช้ fimbriae เกาะติดกับเซลล์เยื่อบุผนังลำไส้ใหญ่ ตรง caecum และ colon แล้วสร้างสารพิษออกมา ทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงทำให้ไตวาย เกิดภาวะ เลือดออกง่ายจากเกล็ดเลือดถูกทำลาย เรียก Haemolytic-uremic syndrome (HUS)

74 Enteroinvasive E. coli (EIEC) ทำให้ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด เชื้อจะ invasive เข้าไปในผนังลำไส้เล็ก ทำลายเซลล์ เกิดการอักเสบของลำไส้ คล้าย เชื้อ Shigella ลำไส้ใหญ่มีเลือดออก (Hemorrhagic colitis) มีอาการปวดบิด มีไข้สูง ถ่ายอุจจาระบ่อย เป็นมูกเลือด ลำไส้ใหญ่มีเลือดออก (Hemorrhagic colitis)

75 Enteroaggregative (EAEC) เป็นสาเหตุของโรคอุจจาระร่วงเรื้อรังในเด็กและ ผู้ใหญ่ ในประเทศกำลังพัฒนา เชื้อนี้สร้าง สารพิษคล้าย ETEC แต่ไม่สามารถบุกรุกเข้าสู่ เซลล์ ไม่มีแอนติเจน ที่ ตรงกับ ETEC, EPEC, EIEC และ EHEC เป็นสาเหตุของโรคอุจจาระร่วงเรื้อรังในเด็กและ ผู้ใหญ่ ในประเทศกำลังพัฒนา เชื้อนี้สร้าง สารพิษคล้าย ETEC แต่ไม่สามารถบุกรุกเข้าสู่ เซลล์ ไม่มีแอนติเจน ที่ ตรงกับ ETEC, EPEC, EIEC และ EHEC ระยะฟักตัว ชม ระยะฟักตัว ชม

76 การป้องกัน ล้างมือก่อนอาหาร ขณะเตรียมอาหาร ล้างมือก่อนอาหาร ขณะเตรียมอาหาร แยกอาหารสุก กับ สด แยกอาหารสุก กับ สด ปรุงอาหารให้สุกทั่วถึง ปรุงอาหารให้สุกทั่วถึง เก็บอาหารที่อุณหภูมิเหมาะสม เก็บอาหารที่อุณหภูมิเหมาะสม ใช้วัตถุดิบที่ปลอดภัย ใช้วัตถุดิบที่ปลอดภัย

77

78 Shigella -ย้อมติดสีกรัมลบ -ทำให้เกิดโรค Shigellosis or bacillary dysentery -ไม่มี flagella สำหรับเคลื่อนไหว -เจริญได้ดีบน Mac Conkey ช่วยยับยั้ง กรัมบวก, Eosin Methylene Blue agar -เชื้ออาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่

79 Subserotype ของ Shigella Group A Shigella dysenteriae อาการรุนแรงที่สุด อาการรุนแรงที่สุด Group B Shigella flexneri Group C Shigella boydii Group D Shigella sonnei อาการน้อยที่สุด

80 การติดต่อ Shigellosis ติดต่อได้ทางอุจจาระ มือ แมลงวัน และอาหาร คนที่เป็นพาหะเป็นแหล่งแพร่เชื้อที่สำคัญ

81 Shigella toxins Neurotoxin ทำให้เกิดอัมพาตของกล้ามเนื้อ ในสัตว์ทดลอง Cytotoxin ทำให้เกิด Inflammation ของเซลล์ Enterotoxin ทำให้มีการสูญเสียน้ำและมีการ อักเสบของลำไส้เล็ก

82 การเกิดโรคและ พยาธิสภาพ เชื้อฝังตัวอยู่ใน villi ของลำไส้ ทำให้ลำไส้อักเสบเป็น แผลมีเลือดออก Enterotoxin กระตุ้นให้ ลำไส้ขับน้ำ&อิเลคโตลัย

83 อาการและอาการแสดง Shigellosis ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ปวดเบ่ง ถ่ายกะปริดกะปรอย ไข้สูง

84 Salmonella typhi เป็นแบคทีเรียกรัมลบรูปท่อน มี Flagella ก่อโรค ไทฟอยด์ เพียง 10 3 เซลล์ เชื้ออื่นๆ จึงเกิดโรค

85 Salmonella typhi เชื้อถูกทำลายเมื่อต้มที่ 60 °c นาน 15 นาที มีชีวิตอยู่ได้นานในอาหารแห้งเช่น ไข่ มะพร้าวแห้ง นม ไส้กรอกไก่ ขี้จิ้งจก เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อ Mac conkey agar, DCA agar

86 การติดต่อของโรค - รับประทานอาหารน้ำดื่ม ที่ปนเปื้อนเชื้อเข้าไป แหล่งรังโรค -เชื้ออยู่ในอุจจาระผู้ป่วย -พาหะที่มีเชื้ออยู่ในถุงน้ำดี กรดในกระเพาะฆ่าเชื้อนี้ได้

87 แอนติเจนของ Salmonella typhi 1. O antigen อยู่ในผนังเซลล์ของเชื้อ เป็น endotoxin ถูกปล่อยออกเมื่อเซลล์ ของแบคทีเรียแตก ทำให้เป็นไข้เพราะมีผล ต่อ polymorphoneuclear leukocyte (PMN) และเกิดอาการอักเสบตามมา 2. H antigen เป็นแอนติเจนที่มาจาก flagella (Exotoxin คือ toxin ที่ bacteria สร้างขึ้นแล้วขับ ออกมานอกเซล มีพิษมากกว่า endotoxin)

88 พยาธิสภาพของ โรคไทฟอยด์ เชื้อ S. typhi แบ่งตัว ในลำไส้ เล็ก เข้าทางน้ำเหลือง Mesenteric lymp node Thoracic duct กระแสเลือด ตับ ม้าม ต่อมน้ำเหลืองลำไส้ 1-5% ของผู้ป่วยเชื้ออยู่ในถุงน้ำดีหลังจากหายแล้ว

89 อาการและอาการแสดงของโรคไทฟอยด์ การก่อโรค endotoxin ทำให้ไม่สบาย มีไข้สูงลอย ปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร ท้องอืด ม้ามโต ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ปริมาณน้อยๆ ภาวะแทรกซ้อน เชื้ออาจทำให้ลำไส้ทะลุ การตรวจวินิจฉัยโรคโรคไทฟอยด์ Widal agglutination test เพื่อตรวจเลือดหา ระดับ antibody ต่อ O, H antigen ของเชื้อ Salmonella ในแม่ครัวต้องตรวจทุกปี

90 สปีชีส์ที่ก่อโรคในคนมากที่สุดคือ Klebsiella pneumoniae

91 Klebsiella pneumoniae ทำให้เกิดโรคปอดบวม โลหิตเป็นพิษ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ แผลติดเชื้อ และเป็น เชื้อโรคประจำถิ่นในโรงพยาบาล เชื้อเจริญบน Mac Conkey agar

92

93 Yersinia pestis - ทำให้เป็นกาฬโรค (Plague) เป็น โรคติดต่อระหว่างประเทศ - หมัดหนูเป็นพาหะนำโรค - การเกิดโรค คนถูกหมัดหนูที่มีเชื้อกัด -เป็นแกรมลบรูปแท่งสั้น

94 พาหะนำโรคกาฬโรค Xenopsylla cheopis (หมัดหนู rat flea) แหล่งรังโรค

95 อาการแสดงของกาฬโรค เชื้อเข้าทางรอยหมัดกัด เข้าต่อมน้ำเหลือง ทำให้ต่อมน้ำเหลืองบวมโต แล้ว แพร่กระจายไปยังกระแสเลือด ทำให้ โลหิตเป็นพิษ endotoxin ทำให้มี อาการช๊อค เลือดไม่แข็งตัวทั่วร่างกาย ถ้าลามมายังปอด ทำให้ปอดอักเสบ เชื้อโรคอาจแพร่กระจายจากคนสู่คนโดย ฝอยละอองน้ำมูก น้ำลายได้

96 การรักษาและป้องกัน ยาปฏิชีวนะ กำจัดหนู และหมัดหนู แยกผู้ป่วยในรายกาฬโรคปอด ระวังการแพร่กระจายของเชื้อทางอากาศ สวม mask เมื่อให้การพยาบาล ทำลาย เชื้อน้ำมูกเสมหะผู้ป่วยด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ

97 Vibrio cholerae ก่อโรค cholera มีรูปร่างเป็นท่อน โค้งเล็กน้อย ติดสีกรัมลบ เคลื่อนไหว โดยใช้ flagella มีรูปร่างเป็นท่อน โค้งเล็กน้อย ติดสีกรัมลบ เคลื่อนไหว โดยใช้ flagella มีชีวิตอยู่ในน้ำทะเลหรือน้ำที่มีสภาพเป็นด่างได้นานถึง 6 เดือน มีชีวิตอยู่ในน้ำทะเลหรือน้ำที่มีสภาพเป็นด่างได้นานถึง 6 เดือน ในน้ำประปามีชีวิตอยู่ได้ 30 วัน ในน้ำประปามีชีวิตอยู่ได้ 30 วัน ตายที่อุณหถูมิ 50 °c ตายที่อุณหถูมิ 50 °c เชื้อตายง่ายเมื่อถูกแสง แห้ง กรด เชื้อตายง่ายเมื่อถูกแสง แห้ง กรด เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อ TCBS agar เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อ TCBS agar

98 Vibrio cholerae มี flagella ใช้ เคลื่อนไหว

99 Thiosulfate citrate bile salt sucrose

100

101 Serotype ของอหิวาตกโรค Ogawa Inaba Hikojima Biotype ที่พบเป็นสาเหตุของการระบาดคือ ElTor Biotype หรืออหิวาเทียม พบอัตราส่วนของคนที่ติดเชื้อไม่มีอาการ ไม่ได้รักษา กลายเป็นพาหะของโรค :มีอาการ=10:1

102 พยาธิสภาพ เชื้อแบ่งตัวในลำไส้เล็ก สร้างแอนเทอโรทอกซิน เยื่อบุลำไส้อักเสบ กระตุ้นให้เซลล์ลำไส้หลั่งน้ำและอิเลคโตรลัยต์ อุจจาระร่วงอย่างรุนแรง เหมือนน้ำซาวข้าว ไม่ต้องเบ่ง ไม่มี เสียงดัง

103 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค ระยะฟักตัว 6-48 ชม. ถึง 5 วัน อาการ คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลวพุ่งเป็นน้ำ ไม่มี เสียงโครกคราก ปวดท้อง (บางคนไม่ปวด) เกิดอาการอุจจาระร่วงอย่างรุนแรง ถ่ายอุจจาระ เป็นน้ำซาวข้าว (Watery stool) เสียน้ำ 15 l/d การวินิจฉัย ทำ Rectal swab หรือเก็บเศษอาหาร ที่อาเจียน

104 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค Rice-water stool from a patient with cholera; note the flecks of mucus precipitated at the bottom of the cup that resemble rice grains. Rice-water stool from a patient with cholera; note the flecks of mucus precipitated at the bottom of the cup that resemble rice grains. SOURCE: CDC SOURCE: CDC

105 อาการและอาการแสดงอหิวาตกโรค Washer woman hands (loss of skin elasticity) are a sign of cholera. SOURCE: CDC

106 การรักษา cholera Tetracycline ควรใช้เป็นตัวแรกและยัง ใช้ได้ดีไม่ดื้อยา Doxycycline กลุ่ม Fluoroquinolones ยาที่ใช้แทนได้ คือ Trimethoprim/Sulfamethoxazole Erytromycin

107 Vibrio parahemolyticus เชื้อมี capsule เชื้อมี capsule เชื้อสร้างสารพิษ hemolysin เชื้อสร้างสารพิษ hemolysin ทำให้เกิดโรคอาหารเป็นพิษ อุจจาระร่วงรุนแรง ทำให้เกิดโรคอาหารเป็นพิษ อุจจาระร่วงรุนแรง เชื้อชอบเจริญในอาหารที่มีเกลือโซเดียมคลอไรด์ เชื้อชอบเจริญในอาหารที่มีเกลือโซเดียมคลอไรด์ มักพบในคนที่รับประทานอาหารทะเลสุกๆ ดิบๆ มักพบในคนที่รับประทานอาหารทะเลสุกๆ ดิบๆ ระยะฟักตัว 6-48 ชม. ระยะฟักตัว 6-48 ชม. อาการ ท้องเดิน ปวดท้อง หนาวสั่น ไข้ อาเจียนบาง คน ยังไม่พบว่าตาย อาการ ท้องเดิน ปวดท้อง หนาวสั่น ไข้ อาเจียนบาง คน ยังไม่พบว่าตาย

108

109 Pseudomonas พบเชื้อในสิ่งแวดล้อม ดินน้ำ พืช สัตว์ อาหาร เครื่องสำอาง ที่ก่อโรคในคน Psudomonas aeruginosa, Burkholderia pseudomallei (เดิมเรียก Psudomonas pseudomallei)

110 Pseudomonas aeruginosa ติดสีกรัมลบ รูปแท่ง มีเอนไซม์สลายเม็ดเลือดแดง เชื้อทนต่อสภาพแวดล้อมมาก พบได้ ตามอ่างล้างมือ น้ำยาฆ่าเชื้อ สารน้ำต่างๆ ยาฉีด เครื่องมือแพทย์ เกิดติดเชื้อในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง ที่ต้อง นอนโรงพยาบาลนานๆ เชื้อมักอยู่ที่ชื้นๆ เช่น โพรงจมูก ลำคอ ทางเดินอาหาร เป็น colonization ในคนที่ สุขภาพแข็งแรง เป็นโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล (Nosocamial infection) จากเทคนิค ปราศจากเชื้อไม่ดี เครื่องมือปราศจากเชื้อไม่ดี

111 ลักษณะโคโลนีของ P. aeruginosa มีสีเขียวอมเหลือง และเรืองแสง สีเขียวอมฟ้า

112 ลักษณะโคโลนีของ P. aeruginosa

113 Burkholderia pseudomallei แบคทีเรียกรัมลบรูปแท่ง มีกลิ่นคล้ายไอระเหยจากดินหลังฝนตกใหม่ๆ (earthy smell) มี flagella ใช้ในการเคลื่อนไหว 1 หรือมากกว่า เป็น free living อาศัยตามแหล่งน้ำ ดินที่ชื้นแฉะ °c พบผู้ป่วยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้เกิดโรคไข้ฟางข้าว (Melloidosis)

114

115 การเกิดโรค melloidosis หายใจสูดดมเอาเชื้อเข้าไป กิน หรือเชื้อเข้า ทางบาดแผล เชื้อสามารถอยู่ในร่างกายคนโดยไม่แสดง อาการเจ็บป่วย

116 อาการของโรค Melloidosis ทำให้เกิดโรคปอดบวม มีโพรงคล้ายวัณโรค ติดเชื้อในกระแสเลือด มักมีไข้ร่วมกับฝี หนองของอวัยวะ ต่อมน้ำเหลือง ผิวหนัง เนื้อเยื่อ ข้อ กระดูก หรือติดเชื้อในกระแสโลหิต ทั้งแบบแพร่กระจายและแบบไม่แพร่กระจาย

117

118 Acinetobacter พบเชื้ออยู่ในธรรมชาติในดิน น้ำ เป็นเชื้อประจำถิ่น บนผิวหนัง ปาก ลำคอ ช่องคลอด ติดสีกรัมลบแท่งสั้น (coccobacilli) ไม่เคลื่อนที่ อาศัยได้ในดินและน้ำ และโรงพยาบาล เป็นโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล (Nosocomial infection) ไม่ก่อโรคในคน เป็นเชื้อฉวยโอกาส

119 ลักษณะโคโลนีของ Acinetobacter

120 Acinetobacter

121 Hemophilus influenza -รูปร่างกรัมลบแท่งสั้น (coccobacilli) -ติดสีกรัมลบ ไม่เคลื่อนที่ -ในคนปกติที่เป็นพาหะอาจพบเชื้อในเยื่อ บุทางเดินหายใจส่วนบน คอ จมูก -การติดเชื้อโดยหายใจสูดเอาเชื้อเข้าไป -ทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบเฉียบพลัน ลิ้นหัวใจอักเสบ ผิวหนังอักเสบ

122 พบมากในเด็กอายุ 2 เดือน ถึง 5 ปี เด็กที่มีโอกาสติดเชื้อสูงในช่วงขวบปีแรก เด็กที่มีความเสี่ยงสูงได้แก่ เด็กที่ฝาก เลี้ยงในสถานรับเลี้ยงเด็ก เด็กในชุมชน แออัด เด็กที่ผู้ปกครองพาไป ห้างสรรพสินค้า การป้องกัน ฉีดวัคซีนป้องกัน 3 dose เมื่อ เด็กอายุ 2,4,6 เดือน Hemophilus influenza

123 Hemophilus ducreyi ทำให้เกิดโรคแผลริมอ่อน (Chancroid) ติดต่อโดยเพศสัมพันธ์ ระยะฟักตัว 5-7 วัน เชื้อสร้าง cytotoxin

124 อาการ พบแผลที่อวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก เริ่มเป็นตุ่มใส (papule) กดเจ็บ เริ่มเป็นตุ่มใส (papule) กดเจ็บ ต่อมาเป็นตุ่มหนอง (pustule) ต่อมาเป็นตุ่มหนอง (pustule) แตกออกเป็นแผลตื้น ขอบเขตไม่จำกัด 2 วัน เรียกแผล ริมอ่อน (soft chancre) เจ็บบริเวณแผลมาก แตกออกเป็นแผลตื้น ขอบเขตไม่จำกัด 2 วัน เรียกแผล ริมอ่อน (soft chancre) เจ็บบริเวณแผลมาก ต่างจากแผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre) จะเป็น ขอบนูนชัดเจน ไม่เจ็บ ต่างจากแผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre) จะเป็น ขอบนูนชัดเจน ไม่เจ็บ อาจพบไข่ดันบวมกดเจ็บ อาจพบไข่ดันบวมกดเจ็บ

125 soft chancre แผลริมแข็งในซิฟิลิส (Hard chancre)

126 Bubo (ต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบโต)

127 Bordetella pertussive รูปร่างกรัมลบรูปแท่งสั้น (coccobacilli) ติดสีกรัมลบ ไม่เคลื่อนที่ เจริญได้ดีบนอาหาร Charcoal blood agar ทำให้เกิดโรคไอกรนในเด็ก (Pertussive) แหล่งโรคอยู่ในทางเดินหายใจผู้ป่วย เชื้อตายง่ายเมื่ออยู่ในสิ่งแวดล้อม การติดต่อ โดยสูดเอาเชื้อเข้าทางเดินหายใจ

128 Chacoal blood agar Cocco- bacilli

129 พยาธิสภาพของไอกรน เชื้อฝังตัวอยู่ในเยื่อบุหลอดลม แล้วสร้าง Endotoxin อันตรายต่อเยื่อบุหลอดลม ทำให้มีอาการไอกรน

130 Brucella รูปร่าง coccobacilli ติดสีกรัมลบ ไม่มีสปอร์ ไม่มี capsule ไม่เคลื่อนที่ เจริญได้ดีบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่มี Serum ผสม เป็นโรคติดต่อในสัตว์ วัว ควาย แพะ แกะ สุกร สามารถติดต่อมาสู่คนได้ (Zoonosis) ทำให้เกิดโรค Brucellosis

131 Brucella

132 ชนิดของเชื้อ Brucella 1. B. melitensis เกิดโรคในแพะ แกะ 2. B. abortus ทำให้วัว ควาย แท้ง 3. B. Suis เกิดโรคในหมู 4. B. canus เกิดโรคในสุนัข ติดต่อมาสู่คนได้

133 การเกิดโรค Brucellosis การกิน น้ำนมดิบ เนื้อสัตว์สุกๆดิบๆ การสัมผัส กับสัตว์ที่ป่วยเป็นโรค เชื้อเข้า ผิวหนัง หายใจเอาเชื้อเข้าไป เชื้อเข้าสู่ต่อมน้ำเหลือง กระแสเลือด และเจริญเพิ่มจำนวนในเม็ดเลือดขาว และ แพร่กระจายไปตามอวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย

134 อาการแสดงของ Brucellosis เจ็บคอ มีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย เหงื่อออกตอน กลางคืน ปวดศีรษะ ปวดตามข้อตาม กล้ามเนื้อ ท้องผูก โลหิตจาง เจ็บคอ

135 Corynebacterium diphtheriae Bacillus anthracis

136 Corynebacterium diphtheriae รูปร่างคล้ายกระบอง ติดสีกรัมบวก รูปร่างคล้ายกระบอง ติดสีกรัมบวก อาหารเลี้ยงเชื้อ Blood หรือ Serum tellurite media อาหารเลี้ยงเชื้อ Blood หรือ Serum tellurite media เกิดโรค Diphtheria เกิดโรค Diphtheria พบเชื้อตามลำคอของผู้ป่วย พบเชื้อตามลำคอของผู้ป่วย

137 ลักษณะของโคโลนีของ Diphtheriae สีเทาดำบนอาหารเลี้ยงเชื้อ

138 พยาธิสภาพโรคคอตีบ แพร่กระจายทางน้ำมูก น้ำลาย เชื้อเจริญอยู่ที่เยื่อบุเมือกในคอ ทำให้มีการอักเสบ WBC มาเก็บกินเชื้อ เกิดเป็นแผ่นบาง (Pseudomembrane) อุดกั้นหลอดลม หายใจไม่ออก

139 การป้องกันโรคคอตีบ เด็กอายุ 3-4 เดือน ฉีดวัคซีนรวม (DPT) Diphtheriae Pertussis Tetanus vaccine รักษาผู้ป่วย และผู้ที่เป็นพาหะให้หายขาด

140 Bacillus anthracis ทำให้เกิดโรค Anthrax เป็นโรคติดต่อในวัว ควาย แพะ แกะ สามารถติด ต่อมาสู่คนได้ (ZOONOSIS) - - รูปร่างท่อน สร้างสปอร์ทนทานในสิ่งแวดล้อมได้ หลายปี - - เลี้ยงเชื้อบน nutrient agar - - ใช้เป็นอาวุธชีวภาพ สปอร์ตามดิน หญ้า ในทุ่งฟาร์มได้นาน 20 ปี

141

142 Bacillus anthracis

143 spore anthrax

144 การติดต่อของโรคแอนแทรกซ์ เชื้อเข้าทางผิวหนังที่มีรอยแยกหรือมี บาดแผล มักพบผู้ป่วยที่ชำแหละเนื้อสัตว์ ป่วย ทำให้ผิวหนังบวมแดง Cutaneous anthrax

145 มีแผลเนื้อตายน้ำตาลแก่ คล้ายรอยบุหรี่จี้ (Eschar) มีไข้ ปวดเมื่อยตามตัว อาจทำให้ โลหิตเป็นพิษ เมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด

146 Inhalation anthrax หายใจเอาสปอร์ ของเชื้อเข้าไป ทำให้มีอาการปอด อักเสบอย่างรุนแรง มักพบในคนทำงาน เกี่ยวกับขนสัตว์

147 Intestinal anthrax เกิดจากกินเชื้ออาหารที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะสัตว์ที่ป่วยเป็นโรคเข้าไปทำให้ มีไข้ คลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเป็น เลือด

148 การป้องกันและควบคุมโรค Anthrax ฉีดวัคซีนป้องกันแก่ผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค เช่น สัตว์แพทย์ คนทำงานเกี่ยวกับขนสัตว์ สัตว์ที่ป่วยตายไม่ทราบสาเหตุห้ามชำแหละ ควรฝังดิน


ดาวน์โหลด ppt วิชาจุลชีวะและปรสิตวิทยา แบคทีเรียที่ทำให้เกิดพยาธิสภาพ อาจารย์อัมพร ไหลประเสริฐ พยาบาลศาสตร์ วิสัญญีพยาบาล วทม.สาขาโรคติดเชื้อ Master of Caring Science.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google