งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

ปรัชญา สังคมศาสตร์ และวิธีวิทยา การศึกษา ผศ. ดร. จิตรกร โพธิ์งาม.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "ปรัชญา สังคมศาสตร์ และวิธีวิทยา การศึกษา ผศ. ดร. จิตรกร โพธิ์งาม."— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1

2 ปรัชญา สังคมศาสตร์ และวิธีวิทยา การศึกษา ผศ. ดร. จิตรกร โพธิ์งาม

3 มีหรือไม่มี อยู่ที่ ความรู้สึก ถูกหรือผิด อยู่ที่การ นิยาม ดีหรือชั่วไม่ได้กำหนดจาก ภายใน แต่ถูกอธิบายจาก ภายนอก ( ปรัชญาแบบ Post-Modern)

4 เป็นจิตสำนึกแบบ บริบทนิยม (CONTEXTUALISM) ( ดูเพิ่มเติมจาก บริบทนิยม : การวิเคราะห์ Space, Non-space และวิธีวิทยาจากจุดยืน )

5 คำถามพื้นฐาน เกี่ยวกับการศึกษาเรื่องเศรษฐกิจ และสังคม ศึกษาเรื่องอะไร ? ศึกษาทำไม ? ศึกษาอย่างไร ? เป็นคำถามที่พาดพิงไปถึงเรื่องสำคัญๆ ของ Philosophy of Social Science และ Theory of Knowledge โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ ปรัชญาความรู้ ทางเศรษฐศาสตร์ ”

6 ศึกษาอย่างไร ? จุดเริ่มต้นในการเขียน “ ข้อเสนอการวิจัย ” (research proposal) หรือโครงร่างวิทยานิพนธ์ ต้องตอบคำถาม 2 ข้อ 1. ใช้วิธีวิทยา และเทคนิคการวิจัยแบบไหน ? 2. ทำไมจึงเลือกใช้วิธีวิทยา และเทคนิคการ วิจัยดังกล่าว ? คำตอบ 2 ข้อ คือ : - เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการวิจัย - เพื่อให้สามารถตอบ คำถามวิจัย ได้

7 คำตอบเพิ่มเติม : - เราเลือกใช้วิธีวิทยา และเทคนิควิจัยแบบไหน นั้น ขึ้นอยู่กับว่า เรามี “ แนวคิดทางทฤษฎี แบบไหน ” ( วิถีการมองโลก มองมนุษย์ มอง สังคม และข้อสมมติฐานเกี่ยวกับความเป็นจริง ) - การเลือกใช้แนวคิดทางทฤษฎี ก็ขึ้นอยู่กับว่า เรามี “ ญาณวิทยา ” แบบไหนด้วย ( ความรู้คือ อะไร ? ความรู้แบบไหน ?)

8 กล่าวโดยสรุป ในการเขียนวิทยานิพนธ์ เรา ต้องคำนึงถึงปัจจัยหลัก 4 ประการ เพื่อใช้เป็น พื้นฐานในการทำการศึกษา EPISTEMOLOGY THEORETICAL PERSPECTIVE METHODOLOGY METHODS ( ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์จาก M. CROTTY, The Foundations of Social Research, Sage Publications 1988)

9 ความหมาย Epistemology : ทฤษฎีความรู้ ที่เป็นพื้นฐานที่ฝัง อยู่ในแนวคิดทฤษฎี และวิธีวิทยา Theoretical Perspective : แนวคิดปรัชญาที่อยู่ เบื้องหลัง methodology ทฤษฎีเหล่านี้จะบอกเรา ควรใช้ methodology แบบไหน แผนการวิจัย แบบไหน ขั้นตอนหลักการ และเหตุผลต่างๆ Methodology : กลยุทธ์, แผนปฏิบัติการ, กระบวนการ หรือ การออกแบบวิจัยที่เป็นพื้นฐาน ของการเลือกใช้ methods บางอย่าง ซึ่งจะ นำไปสู่ผลลัพธ์ที่เราต้องการ Methods : เทคนิค หรือวิธีการที่ใช้ในการรวบรวม ข้อมูล และวิเคราะห์อย่างสอดคล้องกับคำถามวิจัย หรือข้อสมมติฐาน

10 Epistemology สิ่งที่เรารู้ เรารู้ได้อย่างไร ? - ลองอธิบายให้เข้าใจ 3 สำนักคิด : - Objectivism - Subjectivism - Constructivism

11 ความหมาย Objectivism : สรรพสิ่งทั้งหลายดำรงอยู่อย่างมี ความหมาย ไม่ขึ้นกับจิตสำนึก หรือประสบการณ์ สิ่งเหล่านี้ มีอยู่จริง (objective truth and meaning) เราใช้วิธีการ ทางวิทยาศาสตร์เข้าถึงความจริง และความหมายได้ Constructionism : ความรู้ และความเป็นจริงที่มี ความหมายเป็นสิ่งที่ขึ้นอยู่กับการปฏิบัติของคน ถูกสร้าง โดยคน ท่ามกลางความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันระหว่างคนกับ สิ่งแวดล้อม เป็นสิ่งที่พัฒนาและถ่ายทอดกันในบริบทของ สังคม ถ้าไม่มีจิตสำนึกก็ไม่มีความหมายใดๆ ดำรงอยู่ Subjectivism : ความรู้ และความหมาย ไม่ได้เกิดจาก ปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งแวดล้อม คนเราค้นหา ความหมาย ( ไม่ได้มาจากสิ่งที่ดำรงอยู่ ) แต่มาจากที่อื่น มา จากความฝัน นิยายโบราณ มาจากตำนาน มาจากความ เชื่อ มาจากจิตใต้สำนึก …

12 Epistemology ญาณวิทยา : เป็นเรื่องเกี่ยวกับ “ ธรรมชาติของความรู้ ” ความเป็นไปได้ ขอบเขต และรากฐานของ ความรู้ มีความสำคัญอย่างไร ? ญาณวิทยา จะปูพื้นฐานทางปรัชญาให้แก่การศึกษา / วิจัยของเรา โดยบอกเราได้ว่า ความรู้ประเภท ไหน แบบไหนใช้ได้ เป็นไปได้ เพียงพอ และชอบธรรม ด้วยเหตุนี้ ผู้วิจัยจะต้องบอกได้ชัดเจนตั้งแต่ต้น เลยว่า มีญาณวิทยาแบบไหน เป็นพื้นฐาน ในการวิจัย

13 Postmodern Social Theory ทฤษฎีแนว postmodern เป็นการคิดคำนึงทางทฤษฎี เกี่ยวกับสังคมที่ดำรงอยู่ แนวคิดพื้นฐาน : - ปฏิเสธ grand theory แบบเบ็ดเสร็จ - ไม่เชื่อทฤษฎีแบบนามธรรม - พยายามเสนอการวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์การเมืองยุค โลกาภิวัตน์ ที่ถูกครอบงำโดยระบบสื่อมวลชน และความรู้แบบไฮ - เทค ยุค post- modernity - ชี้ว่า โลกชีวิตของคนหลังสมัยใหม่ ตกอยู่ใต้ กระบวนการของ การทำทุกอย่างให้กลายเป็นสินค้า (Commodification) มีไว้ซื้อขายในตลาด ( เช่น การ ท่องเที่ยว, การศึกษา, ศาสนา ฯลฯ )

14 วิธีวิทยาแบบ postmodern หลักการพื้นฐาน : - เสนอการวิเคราะห์ วาทกรรม เกี่ยวกับยุค post- modernity ซึ่งเป็นโลกที่ถูกสร้างโดยวิทยาศาสตร์ - ใช้ลีลาของ วรรณกรรม ในการสร้าง จินตนาการ เกี่ยวกับโลกและสังคม - วิเคราะห์ให้เห็นประสบการณ์ที่แตกแยกเป็นเสี่ยงของ ชีวิตมนุษย์ โดยใช้ วิธีการตีความ หลายระดับ และหลายรูปแบบ - ปฏิเสธระบบคิด และวิธีวิทยาแบบ positivism - มองว่า วัฒนธรรม ทุกหนทุกแห่ง เต็มไปด้วยความ แตกแยก ความขัดแย้ง และการเปลี่ยนแปลง

15 คำส่งท้าย “ ทฤษฎีสังคมศาสตร์ทั้งปวง รวมทั้ง เศรษฐศาสตร์ มีไว้เพื่อเป็นเครื่องมือ ที่ช่วยให้ผู้คน “ เข้าใจ ” ระบบ และ “ ยอมรับ ” ระบบ อันเป็นการสร้างความชอบธรรมให้แก่ระบบ เพื่อดำรงอยู่ต่อไป ” ความคิดแบบ postmodern ( ดูบทต่อไป ญาณวิทยา : ปรัชญาสังคมศาสตร์ และทฤษฎีความรู้ )

16 วิธีวิทยาแบบ postmodern 1. วิเคราะห์ Space และ Non-Space 2. วิธีวิทยาจากจุดยืน (Standpoint Perspective Methodology) 3. ระเบิดกรอบ

17 พาราไดม์ / ระบบคิด / วิธีคิด “ เมื่อพาราไดม์ของเราเปลี่ยน โลกก็เปลี่ยนไป ด้วย ” Thomas KUHN Paradigm Shift

18 ญาณวิทยาแบบ Postmodernism เมื่อถึงจุดจุดหนึ่งจะเกิด “ วิกฤติความรู้ ” นำไปสู่การ แสวงหาความรู้ใหม่ Postmodernism คือ การแสวงหาความรู้ใหม่ และ new way of knowing : ไม่ใช่รู้สิ่งที่รู้แล้ว หากแต่เป็นการรู้ ถึงสิ่งที่ไม่อาจรู้ได้ นี่คือความหมายใหม่ ของคำว่า “ ความรู้ ” ของ LYOTARD

19 Epistemology Epistemology คือ ทฤษฎีว่าด้วยความรู้ - เน้นว่า เราจะได้ความรู้มาอย่างไร ? แต่มีแนวคิดหลายแนวเกี่ยวกับ “ ความรู้ ” เราจึงต้องถามเสมอว่า เป็นแนวคิดแบบไหน ? - rationalism - empiricism - historicism รวมทั้ง hermeneutics, pragmaticism ฯลฯ - postmodernism

20 Epistemological Anarchism นักปรัชญาสังคมศาสตร์ Paul Feyerabend ไม่ค่อย จะเห็นด้วยกับทฤษฎีแสวงหาความรู้แนว positivism และ rationalism - สิ่งที่เรียกว่า “ วิธีการแบบวิทยาศาสตร์ ” ใช้ไม่ได้ใน การวิจัย ควรจะใช้อะไรก็ได้ - วิธีวิทยาแบบวิทยาศาสตร์ เป็นเพียง 1 แนวทางใน หลาย ๆ แนวทาง ที่ใช้ในการมองโลก และไม่มีคุณสมบัติเหนือแนวทาง อื่น ๆ เลย Feyerabend เสนอทฤษฎีความรู้แบบอนาธิปัตยนิยม

21 ความจริง “ Each society has its regime of truth, its general politics of truth : that is, the types of discourse which it accepts and makes function as true.” FOUCAULT “ ความจริง ” เป็นเพียงสิ่งของที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อ นำเอามาใช้ให้เกิดผล ทางอำนาจในการครอบงำผู้อื่น

22 ไม่มีอะไรจริง “ ไม่มีข้อเท็จจริง ไม่มีความเป็นจริง มีแต่การตีความเท่านั้นเอง ” NIETZSCHE

23 อำนาจ / ความรู้ Lyotard บอกว่า ความรู้และอำนาจ เป็น 2 ด้าน ของคำถามเดียวกัน : - ใครเป็นคนกำหนดว่า อะไรคือ ความรู้ ? - ใครเป็นคนรู้ ว่าต้องการจะกำหนด อะไร ? ปัญหาของความรู้ จึงเป็นปัญหาของ อำนาจ - ใครเข้าถึงความรู้ ?

24 ความหลากหลายทางความคิด “ ความรู้ คือ มหาสมุทรอันกว้างใหญ่ของ แนวคิดทฤษฎี นิยาม มายาคติ ที่หลากหลาย แตกต่างกัน และเข้ากันไม่ได้เลย ” P. FEYERABEND

25 การต่อต้านจาก Postmodernism นักคิดสำนัก postmodernism โต้แย้งว่า : ในการแสวงหาความรู้ ทำไมต้องถามหา “ ความ จริง ” ? ความจริง – มีหรือเปล่าในโลกนี้ ? เราไม่จำเป็นต้องไปถามว่าจริง / ไม่จริง อะไร จริง / ไม่จริง เป็นเรื่องของการยอมรับ มากกว่า ไม่มีใครบอกได้ว่า อะไรจริง เราจะเอาอะไรเป็นบรรทัดฐาน ?

26 ปฏิเสธ Meta-narrative Meta-narrative หมายถึง โลกทัศน์ที่ครอบคลุมทุก ด้านแบบเบ็ดเสร็จ (comprehensive worldview) ที่ ยอมรับกันว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง เป็นความจริง เป็นการ เข้าใจโลกและสังคมอย่างแท้จริง (“true” understanding) ในความหมายนี้ meta-narrative ( อภิมหานิยาย ) ครอบคลุม : - คำสอนทางศาสนาของโลก - ระบบคิดทางปรัชญา ( เช่น มนุษยนิยม, มาร์กซิสม์, ความคิดทันสมัย ) - ทฤษฎี / แนวคิด ( เช่นตลาดเสรี )

27 ( ต่อ ) ในแนวคิดของ Postmodernism สรุปแล้ว การแสวงหา ความจริงเป็นสิ่งที่เลื่อนลอย ทฤษฎีความจริงเป็น “meta- narative” ( อภิมหานิยาย ) ( ดู A. GOLDMAN, Epistemology and Postmodern Resistance ( ตำรา, บทนำ, Knowledge in A Social World, Oxford U.P )

28 นิยาม postmodernism “ I define postmodern as incredulity toward meta-narratives.” LYOTARD - ไม่เชื่ออภิมหานิยาย - ไม่เชื่อว่า สิ่งเหล่านี้จะให้ “ ความรู้ ” เกี่ยวกับ ความเป็นจริง ในโลกนี้ได้

29 นิยาม postmodernism ( ต่อ ) LYOTARD ต้องการกล่าวว่า ในโลกนี้ ไม่มีระบบ กติกา นิยาย เรื่องราว หรือทฤษฎีใด ๆ มาอธิบายความรู้และการสื่อสารของ ผู้คนในสังคมได้อย่างถูกต้อง ไม่มีสัจจธรรม อันเป็นสากลและนิรันดร ถ้ามีเราก็คงเข้า ไม่ถึง แทนที่จะลุ่มหลงใน totalizing meta-narratives เรา ควรให้ความสำคัญแก่การสร้าง วาทกรรม - อำนาจ ให้มี ความหลากหลาย (power-discourse) หรือ สร้าง “ เกมภาษา ” (language games) ที่หลากหลาย ภายในบริบทของท้องถิ่นและกาลเวลา

30 เกมภาษา นักปรัชญา WITTGENSTEIN วิเคราะห์ว่า ในโลกนี้ มี “ วาทกรรม ” หลายแบบ (different modes of discourse) รูปแบบที่หลากหลายของการแสดงออกซึ่ง คำพูด เราเรียกว่า language games “ เกมภาษา ” ผู้เล่น จะต้องมาร่วมกัน สร้างกฎกติกา เกม ทุกเกม ย่อมต้องมีกติกา การเล่น หนทางไปสู่ความรู้ มีหลากหลาย เกมภาษาก็หลากหลาย เช่นกัน ขึ้นอยู่กับบริบทท้องถิ่น และกาลเวลาปัจจุบัน

31 การวิเคราะห์วาทกรรม การวิเคราะห์ “ วาทกรรม ” คือการค้นหาดูข้อความ บางอย่าง ที่ซ่อนเร้น หรือหายไป ( ไม่ถูกนำมาเสนอ ) หรือ ถูกตัดตอนบางส่วน คำสำคัญ : deconstruction หมายถึง ทฤษฎีที่บอกว่า ข้อความ 1 มีหลายความหมาย ( ไม่ได้มีความหมายคงที่เพียง ความหมายเดียว ) ผู้อ่านจะเป็นผู้กำหนดว่า หมายความว่าอะไร

32 นิยาม postmodernism ( ต่อ ) นักคิดแนว postmodern ต้องการจะบอกว่า ไม่มีระบบคิด / ทฤษฎีไหน ที่จะมีอภิสิทธิ์อยู่เหนือทฤษฎี อื่น ๆ กระแสหลัก : บอกว่า ความรู้ในโลกนี้มีความรู้เดียว เท่านั้น นั่นคือ ความคิดแบบวิทยาศาสตร์ การอ้างความชอบธรรม “ ผูกขาดความรู้ ” เป็นการเมือง แบบ “ การก่อการร้าย ”

33 แนวการวิเคราะห์ แบบ postmodern 1. พิจารณา แนวคิดทฤษฎี ความคิดต่างๆ วัตถุต่าง ๆ สรรพสิ่งที่เราต้องการรู้ มองว่าสิ่งเหล่านี้ คือ “ ข้อความ ” เราต้องทำการ “ ตีความ ” หาความหมายให้ได้ ( ข้อความ / ตัวบท = text) 2. มองดูว่า ในข้อความเหล่านั้นมีคำพูดที่แตกต่างกัน อยู่ ตรงข้ามกัน อะไรบ้าง : ก้าวหน้า / ล้าหลัง ความดี / ความ ชั่ว เรื่องจริง / นิยาย ฯลฯ 3. ทำการ “ รื้อถอน ” = deconstruct : โดยแสดงให้เห็น ว่า สิ่งที่อยู่ตรงข้าม ไม่จำเป็นต้องจริงเสมอไป

34 การวิเคราะห์แบบ postmodern ( ต่อ ) 4. ในโลกนี้ ไม่มีระบบอภิสิทธิที่จะมากำหนดว่า ทุก คนต้องมีจุดยืนเดียวกัน บนพื้นฐานเดียวกัน ข้อสรุปต่าง ๆ เป็นเรื่องของ “ เกมภาษา ” ไม่มีรากฐานที่ลึกล้ำ อะไรมารองรับ และไม่มีหลักเกณฑ์ใด ๆ ที่จะมาตัดสิน ข้อขัดแย้งทางความรู้ได้ 5. การอ้างความจริงเป็นเพียงเครื่องมือของการครอบงำ และการกดขี่โดยกลุ่มคน ที่มีอำนาจ 6. เราไม่อาจเข้าถึงความจริงไปได้ และการปฏิบัติการที่ บอกว่า “ แสวงหาความจริง ” ล้วนแต่ ปลิ้นปล้อน ฉ้อฉล และถูกบดบังโดยการเมือง หรือ ผลประโยชน์ส่วนตน

35 แนวการวิเคราะห์แบบ postmodern ( ต่อ ) ในแนวคิดของ Postmodernism สรุปแล้ว การแสวงหาความจริงเป็นสิ่งที่เลื่อนลอย ทฤษฎีความจริงเป็น “meta-narative” ( อภิมหานิยาย ) ( ดู A. GOLDMAN, Epistemology and Postmodern Resistance ( ตำรา, บทนำ, Knowledge in A Social World, Oxford U.P )

36 จิตวิญญาณ / จุดยืนแบบ postmodern มีความเชื่อในเรื่อง ความหลากหลายทาง ความคิด มีจิตใจเน้นการวิพากษ์ (critical) ทำการตรวจสอบความคิดอย่างต่อเนื่อง และรื้อ ถอนอย่างไม่หยุดยั้ง เกี่ยวกับความเชื่อ ความคิด / ทฤษฎีที่เรายอมรับ เน้นความแตกต่างหลากหลายโดยกระบวนการ คิดแบบรื้อถอน คิดใหม่ วิพากษ์ไม่ขาดสาย

37 Standpoint Epistemology Postmodern Epistemology : วิธีวิทยาจากจุดยืน ความรู้ : ไม่มีคำว่า “ ความเป็นกลาง ” - ผู้วิเคราะห์ ควรแสดงจุดยืนของตนเองออกมาให้ชัดเจน ไม่มี “value-free knowledge” - ในวัฒนธรรมกระแสหลักที่ครอบงำสังคม เราจะไม่ค่อย ได้ยินเสียงของกลุ่มคนที่ยากไร้ สิ้นหวัง อยู่ชายขอบ - ทาส เท่านั้น ที่เข้าใจความเป็นทาส นักวิเคราะห์จะต้อง เข้าไปนั่งในจิตใจของทาส เพื่อทำความเข้าใจ

38 Tacit Knowing / Knowledge คนเรารู้มากกว่าที่จะพูดออกมาได้ - ความรู้แบบ Tacit Knowing คือ บางสิ่งบางอย่างที่ เรารู้ แต่ยังไม่สามารถกล่าวออกมาเป็นคำพูดได้ ( เช่นรู้ เกี่ยวกับความลับ ) - Tacit Knowing คือ บางสิ่งบางอย่าง ที่เรารู้แต่ อธิบายด้วยคำพูดไม่ได้ ( เช่น รู้จากการคุ้นเคย แต่ยากที่ จะอธิบาย หรือรู้จากสามัญสำนึก และประสบการณ์ )

39 มรรควิธีแห่งเซน ความรู้แบบเซน : ปราศจากถ้อยคำ ก็เข้าถึงอาณาจักร ของสัจธรรมอันไพศาลได้ : - ถ่ายทอดความรู้โดยไม่ใช้คัมภีร์ - ปราศจากคำพูดหรือตัวอักษร - เข้าสู่จิตโดยตรง - บรรลุพุทธภาวะ โดยศึกษาธรรมชาติแห่งตน ความรู้แบบนี้จะสามารถข้ามขอบเขตจำกัดของความรู้ ทั้งปวง

40 Knowledge representation การนำเสนอความรู้ คือ การทำความเข้าใจเกี่ยวกับ “ แนวคิด ” หรือ “ สถานการณ์ ” ( ของเรื่องใดเรื่อง หนึ่ง ) โดยใช้วิธีการบางอย่าง เช่น Frame – based representation Frame หมายถึงการนำเสนอ “ แนวคิด ” หรือ “ สถานการณ์ ” โดยชี้ให้เห็นถึง ความเชื่อมโยงของ ปัจจัยต่าง ๆ ( ร้านอาหาร หรือ “ นั่งอยู่ใน ร้านอาหาร ”) การนำเสนอความรู้ เสนอได้ บางมิติ บางด้าน บาง ภาพ ไม่อาจเสนอภาพทั้งหมดได้ แล้วแต่ว่า เราจะ ใช้ทฤษฎีความรู้แนวไหน ? ใช้ปรัชญา สังคมศาสตร์สำนักไหน ?

41 ข้อตกลงเบื้องต้น ปริญญาเอกไม่ใช่ปริญญาโทใบที่สอง ต่อยอดกันไม่ได้ การนำเสนอ proposal ไม่ใช่ความพร้อม แต่เป็นการบอกว่า เรากำลังคิดอะไรอยู่ งานปริญญาเอก ต้องออกมาหลังผ่านการ วิพากษ์ ขับเคี่ยว อย่างเข้มข้น ทั้งในแง่ข้อมูลและทฤษฎี จนตกผลึกในระบบ คิดบางอย่าง แล้วนำมาตั้งโจทย์การวิจัย

42

43 THE END

44


ดาวน์โหลด ppt ปรัชญา สังคมศาสตร์ และวิธีวิทยา การศึกษา ผศ. ดร. จิตรกร โพธิ์งาม.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google