งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

งานนำเสนอกำลังจะดาวน์โหลด โปรดรอ

การพยาบาลผู้ที่ได้รับยาทางจิตเวช อ.ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสงขลา.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


งานนำเสนอเรื่อง: "การพยาบาลผู้ที่ได้รับยาทางจิตเวช อ.ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสงขลา."— ใบสำเนางานนำเสนอ:

1 การพยาบาลผู้ที่ได้รับยาทางจิตเวช อ.ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสงขลา

2  มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการ พยาบาลผู้ที่ได้รับการบำบัดด้วยยา ทางจิตเวช  ตระหนักถึงความสำคัญในการ พยาบาลผู้ที่ได้รับยาทางจิตเวช  วางแผนการพยาบาลในผู้ที่ได้รับยา ทางจิตเวชได้ถูกต้อง

3  ถูกโรค - Right Diagnosis  ถูกชนิด – Right Drug  ถูกขนาด – Right Dose  ถูกเวลา – Right Time, Right Duration  ถูกทาง – Right Route of Administration  ถูกใจ – Right choice for patients, Right preference  ถูกเงิน – Right for Economic reason

4  ยารักษาโรคจิต (Antipsychotics drugs)  ยารักษาซึมเศร้า (Antidepressants drugs)  ยาคงสภาพอารมณ์/ยาทำให้อารมณ์คงที่ (Mood Stabilizers drugs)  ยาคลายกังวลและยานอนหลับ ( Antianxiety and Hypnotics drugs )  ยาลดอาการข้างเคียงจากยารักษาโรคจิต (Anticholinergic drugs)

5  แบ่งกลุ่มผู้เรียนเป็น ๔ กลุ่มตาม Ward เรียก กลุ่มนี้ว่า กลุ่มบ้านของเรา (home group)  แต่ละกลุ่มนับ ๑ - ๕  ผู้เรียนในกลุ่มบ้านเราที่ : นับ ๑ ให้ศึกษายา รักษาโรคจิต : นับ ๒ ยาคลายกังวล : นับ ๓ ยา รักษาอาการเศร้า : นับ ๔ ยาควบคุมอารมณ์ และ นับ ๕ ยาลดอาการข้างเคียงจากยารักษาโรคจิต  สมาชิกในกลุ่มบ้านของเรา แยกย้ายไปรวมกับ สมาชิกกลุ่มอื่นซึ่งได้ รับเนื้อหาเดียวกัน ตั้งเป็นกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (expert group) 10 นาที  กลับไปสู่กลุ่มบ้านของเรา แต่ละกลุ่มช่วยสอน เพื่อนในกลุ่ม 10 นาที  ทำแบบทดสอบ 5 นาที

6

7 Chlorpromazine, Thioridazine, Perphenazine Trifluoperazine, Fluphenazine, Haloperidol, Zuclopenthixol, Flupenthixol Pimozide Risperidone, Olanzapine, Quetiapine, Clozapine, Ziprasidone, Aripiprazole ยารักษาโรคจิตชนิดดั้งเดิม (Conventional/ Typical antipsychotics) ยารักษาโรคจิตกลุ่มใหม่ (Atypical antipsychotics)

8  โรคจิตเภท (schizophrenia)  โรคจิต (psychosis) ชนิดอื่น ๆ เช่น  Brief psychotic disorder, Delusional disorder, Schizophreniform disorder, Schizoaffective disorder  โรคจิตจากโรคทางกาย สารเสพติด  โรคทางอารมณ์ (Mood disorder) เช่น  Bipolar disorder,  โรคทางอารมณ์ที่มีอาการของโรคจิตร่วมด้วย  กรณีอื่น ๆ เช่น สงบอาการรุนแรงของผู้ป่วย, Tics

9 Anti psychotics Alpha Receptor  ความดันโลหิตลดลง, มึนศีรษะ, ง่วง Muscarinic R.(M1)  ตาพร่า, ปากแห้ง, ท้องผูก และปัสสาวะคั่ง Do paminergic R. (D 2)  ลดอาการโรคจิต Histamine R.(H1)  ง่วง. น้ำหนักเพิ่ม extrapyramidal side effects: dystonia, parkinsonism, akathisia และ tardive dyskinesia (ผ่าน nigrostrital pathways) ผลต่อระบบไร้ท่อ: การเพิ่มขึ้นของ prolactin ทำให้เกิดอาการน้ำนมไหล, เต้านมโต, ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ (ผ่าน tubulo- infundibular pathways)

10 Drug Equivalent dose PotencySedationHypotensionAnticholinergicEPS Chlorpromazine 100Low Thioridazine 100Low Perphenazine 8Moderate ++++ Trifluoperazine 5High Fluphenazine 2High Zuclopenthixol 25Moderate Flupenthixol 2High ++++ Haloperidol 2High Pimozide 2high

11 Haloperidol Alpha  ความดันโลหิตลดลง, มึนศีรษะ, ง่วง D2  ลดอาการโรคจิต extrapyramidal side effects: dystonia, parkinsonism, akathisia และ tardive dyskinesia (ผ่าน nigrostrital pathways) ผลต่อระบบไร้ท่อ: การเพิ่มขึ้นของ prolactin ทำให้เกิดอาการน้ำนมไหล, เต้านมโต, ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ (ผ่าน tubulo- infundibular pathways) High Potency

12  ยาฉีดออกฤทธิ์ระยะสั้น  Haloperidol  ยาฉีดออกฤทธิ์ระยะปานกลาง  Zuclopenthixol (Clopixol)  ออกฤทธิ์ได้ 3 วัน  ยาฉีดออกฤทธิ์ระยะยาว  Decanoate: Haloperidol, Fluphenazine  ออกฤทธิ์ได้ 2-4 สัปดาห์

13  ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวชนิด extrapyramidal symptoms (EPS)  Acute Dystonia – อาการกล้ามเนื้อแข็งเกร็ง  ลิ้นแข็ง พูดหรือกลืนลำบาก  ตาเหลือก  คอบิด  หลังแอ่น : ) Benztropine (Cogentin) 1-2 mg IM/IV

14 ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวชนิด extrapyramidal symptoms (EPS)  Akathisia ความรู้สึกกระวนกระวายใจ  ไม่สามารถอยู่นิ่งได้ นั่งไม่ติด เดินไปมา  ต้องแยกจากอาการโรคทางจิต : ) Propranolol

15 ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวชนิด extrapyramidal symptoms (EPS)  Parkinsonian effect กล้ามเนื้อแข็ง  อาการสั่น  เคลื่อนไหวเชื่องช้า  เดินไม่แกว่งแขน : ) Trihexyphenidyl (Artane, Benzhexol) 2-5 mg O 2-4 times

16 ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวชนิด extrapyramidal symptoms (EPS )  อาการระยะเรื้อรัง  Tardive dyskinesia อาการดูดปาก ขมุบขมิบ ปาก เคี้ยวปาก  ลิ้นม้วนไปมาในปาก  อาจมีการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ๆ ได้

17  เกิดในระยะ ขนาด ชนิดยาใดก็ได้  อาการกล้ามเนื้อแข็งเกร็งอย่างมาก + ไข้สูง + ระบบประสาทอัตโนมัติไม่คงที่ (ความดันและชีพจรขึ้น ๆ ลง ๆ)  เม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น  กล้ามเนื้อถูกทำลาย  รุนแรง อาจทำให้เสียชีวิตได้ : ) ต้องหยุดยาทันที ใช้ยา Bromocriptine

18

19 ข้อบ่งชี้  โรควิตกกังวล (Anxiety disorder) โรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized anxiety disorder) โรคกลัว โรคกลัวสังคม (Phobia) โรคตื่นตระหนก (Panic disorder)  Insomnia  Situational anxiety เช่น ก่อนผ่าตัด เครียดจาก สิ่งกดดันภายนอก  ภาวะอื่น ๆ เช่น alcohol withdrawal syndrome, akathisia

20  จับกับตัวรับ GABA A receptor ในสมอง เป็น GABA-benzodiazepine receptor complex Chloride ion channel เปิดรับ Chloride เข้า cell  ยับยั้งการสื่อประสาท  ออกฤทธิ์ที่ cerebellum  อาการเดินเซ (ataxia)  ออกฤทธิ์ที่ reticular formation  อาการง่วงซึม  ออกฤทธิ์ที่ Hippocampus  ปัญหาด้านความจำ  ออกฤทธิ์ที่ spinal cord  คลายกล้ามเนื้อ (muscle relaxant)  บริเวณที่ benzodiazepines ออกฤทธิ์สาร barbiturateและethanol ออกฤทธิ์ได้ด้วย : ) ผู้ป่วยที่มีอาการจากการหยุดสุรา จึงใช้ benzodiazepines รักษาได้ผลดี

21  Barbiturates เช่น Phenobarbital  Benzodiazepine agonists แบ่งได้เป็น Benzodiazepines Triazolo; Alprazolam (Xanax R ), Triazolam 3-hydroxy; Lorazepam (Ativan R ), Temazepam 2-keto; Diazepam (valium R ), Chlordiazepoxide, Flurazepam Non-Benzodiazepine hypnotics: Zolpidem  Azaspirone เช่น Buspirone

22 ชื่อยาชื่อการค้าขนาดยาที่ equivalent กัน Potency ของยา AlprazolamXanax0.25สูง ChlordiazepoxideLibrium10ต่ำ ClonazepamRivotril0.5สูง ClorazepateTranxene7.5ต่ำ DiazepamValium5ต่ำ LorazepamAtivan1สูง ยาคลายกังวลและยานอนหลับ (Anxiolytics and Hypnotics)

23  การกดประสาทส่วนกลาง  อาการง่วงซึม อ่อนแรง เดินเซ  อาจตรวจพบ nystagmus, dysarthria  ต้องเตือนไม่ให้ขับรถหรือเลี่ยง การทำงานกับเครื่องจักร  ผู้สูงอายุระวังล้ม  อาการหลงลืม  โดยเฉพาะอาการหลงลืม หลังจากได้ยา (anterograde amnesia)  Disinhibition  กล้าแสดงออกในสิ่งที่ตามปกติ ไม่กล้าทำ  Paradoxical excitement  มีพฤติกรรมวุ่นวาย อาละวาด ก้าวร้าว แทนที่จะสงบ  โดยเฉพาะผู้ป่วยสูงอายุหรือผู้ที่ มีอาการทางสมอง (organic brain syndrome)

24  ภาวะที่ประกอบด้วยอาการ/ การเปลี่ยนแปลงทาง ร่างกาย ความคิด อารมณ์ พฤติกรรม ซึ่งบ่งถึงการ หมกมุ่นอยู่กับ การใช้ยาอย่างหักห้ามใจ ตนเองไม่ได้  Tolerance :  การที่มีความต้องการ ใช้ยานั้นเพิ่มขึ้น เพื่อให้ได้ผล หรือ  ผลของยาลดลงเมื่อมี การใช้ยาในปริมาณ เท่าเดิม  Withdrawal  มีอาการในกลุ่มอาการ ขาดยา Benzodiazepines  วิตกกังวล นอนไม่หลับ สั่น เหงื่อแตก คลื่นไส้ อ่อนเพลีย หัวใจเต้นเร็ว สับสน ชัก  ตรวจร่างกาย พบ tremor, Pulse rate > 100/min  ระยะเวลาในการเกิด ขึ้นกับค่าครึ่งชีวิตของยา (ถ้ายามีค่าครึ่งชีวิตสั้น เกิดเร็ว ภายใน 1-2 วัน ถ้าค่าครึ่งชีวิตยาว เกิดใน 2-5 วัน)

25

26  ยับยั้ง reuptake ของ norepinepine และ/หรือ serotonin กลับเข้าสู่ presynaptic neuron ทำให้ ปริมาณสารสื่อประสาทระหว่าง neuron เพิ่มขึ้น  ระยะยาวเกิด down regulation ของ receptor  อาจไปปิดกั้น receptor ต่าง ๆ เช่น muscarinic (M1), Histaminergic (H1), alpha receptor, dopaminergic receptor (D2), serotonin receptor (5HT2)  side effect

27  MAOI (Monoamine oxidase inhibitor)  TCA (Tricyclic antidepressant) เช่น Amitriptyline, Imipramine, Nortriptyline  SSRI (Selective serotonin reuptake Inhibitor) เช่น Fluoxetine, Escitalopram, Fluvoxamine, Paroxetine, Sertraline  NA (Newer antidepressants) เช่น Venlafaxine, Mirtazapine

28  โรคทางอารมณ์ (Mood disorder) โรคซึมเศร้า (Major depression, Dysthymia) โรคอารมณ์แปรปรวน ในช่วงที่มีอาการซึมเศร้า (Bipolar depression) โรคซึมเศร้าจากโรคทางกาย โรคซึมเศร้าภายหลังจากที่มีอาการโรคจิตเภท  โรควิตกกังวล (Anxiety disorder) โรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized anxiety disorder) โรคกลัว โรคกลัวสังคม (Phobia) โรคตื่นตระหนก (Panic disorder) โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive compulsive disorder) โรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (Traumatic stress disorder)  อื่น ๆ ผู้ป่วย Pain disorder เช่น Chronic pain Eating disorder

29 TCA Alpha  ความดันโลหิตลดลง, มึนศีรษะ, ง่วง M1  ตาพร่า, ปากแห้ง, ท้องผูก และปัสสาวะคั่ง *NRI; norepinephrine reuptake inhibitor *SRI; serotonin reuptake inhibitor H1  ง่วง. น้ำหนักเพิ่ม

30 Drug TCA Reuptake inhibitorSide effects NE5-HTSedationAnticholin- ergic Hypo- tension Amitriptyline+/-++4+ Nortriptyline+++/ Imipramine Clomipramine

31 SSRI *SRI; SNRI *NRI; *SRI; SNRI (serotonin/norepinephrine reuptake Inhibitor); venlafaxine SSRI (selective serotonin reuptake Inhibitor); Fluoxetine, Sertraline, Paroxetine, Escitalopram, Fluvoxamine

32 การกระตุ้น Serotonin 5-HT1A Receptors (+) ลดอาการซึมเศร้า (+) ลดอาการย้ำคิด (obsession) และย้ำทำ (compulsion) (+) ลดอาการ panic กลัวสังคม (social phobia) (+) ลดอาการ bulimia

33 การกระตุ้น Serotonin 5-HT2 Receptors (-) ภาวะไม่สงบ (agitation), akathisia, วิตกกังวล, อาการ panic, นอนไม่หลับ และเสื่อม สมรรถภาพทางเพศ การกระตุ้น Serotonin 5-HT3 Receptors (-) คลื่นไส้, ท้องไส้ปั่นป่วน (gastrointestinal distress), ท้องเดิน (diarrhea) (-) ปวดศีรษะ

34

35  Lithium  Anticonvulsants  Carbamazepine/ Oxcarbazepine  Valproate  Lamotrigine  Gabapentin  Topiramate  Atypical Antipsychotic drugs

36  มีผลต่อการทำงานของระบบการสื่อสาร ระดับเซลล์ -- second messenger  ผลระยะยาวเกิดการเปลี่ยนแปลงภายใน เซลล์ในระดับ transcription factors และ gene expression  มีผลต่อ GABA – Receptor

37  โรคทางอารมณ์  โรคอารมณ์แปรปรวน (Bipolar disorder; manic and depressive episode)  โรคจิต schizoaffective disorder  ผู้ป่วยก้าวร้าว (aggression) ควบคุมอารมณ์/ พฤติกรรม (impulse)ไม่ได้  อื่น ๆ เช่น Neuropathic pain

38 ข้อบ่งใช้ระดับ Lithium (mEq/L) รักษา mania หรือ depressive episode ของ bipolar disorder 0.8 – 1.2 ป้องกันระยะยาวใน mania หรือ depressive episode ของ bipolar disorder 0-6 – 0.8 ให้เสริมยาแก้ซึมเศร้าในโรคซึมเศร้า0.6 – 0.8  อยู่ในรูป เกลือคาร์บอเนต (Lithium carbonate)  ดูดซึมได้ดี ละลายน้ำได้ดี ระดับยาสูงสุดภายใน 1.5 – 2 ชั่วโมง  ไม่มีการทำลาย (Metabolism) ในร่างกาย  เกือบทั้งหมดถูกกำจัดผ่านทางไต

39  ระบบหัวใจและหลอดเลือด มีการเปลี่ยนแปลงของ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ  ระบบต่อมไร้ท่อ ต่อมไทรอยด์ทำงาน น้อยลง (Hypothyroid)  ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อย กินน้ำบ่อย โรคไต (เช่น Renal tubular acidosis)  ผลต่อระบบทางเดินอาหาร เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเดิน  ผลต่อระบบโลหิต เม็ดเลือดขาวเพิ่ม  ผลต่อระบบประสาท สั่น อ่อนเพลีย กล้ามเนื้อไม่มีแรง ความคิดช้าลง มีผลต่อ ความจำ  ผลต่อทางผิวหนัง ผมร่วง สิว ผื่นผิวหนัง โรคสะเก็ดเงิน : ) การตรวจก่อนการรักษา เพื่อความปลอดภัย: การทำงานของไต (เกลือแร่, BUN/Cr), ฮอร์โมนไทรอยด์, คลื่นไฟฟ้าหัวใจ

40 ระดับ Lithium (mEq/L) อาการ 1.5 – 2.0 (น้อย) คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องเสีย อ่อนเพลีย สั่น เดินเซ พูดไม่ชัด nystagmus 2.0 – 2.5 (ปานกลาง) คลื่นไส้อาเจียนมาก ตามัว กล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ กระคุก deep tendon reflex ไว แขนขามี clonic movements ชัก delirium stupor circulatory failure > 2.5 (รุนแรง)ชัก Generalized seizure ไตวาย เสียชีวิต อาการเป็นพิษจากยา Lithium : ) หยุดใช้ Lithium ตรวจหาระดับ Lithium, เกลือแร่และหน้าที่ของไต (creatinine)  เพิ่มการกำจัด Lithium โดย ถ้าอาการเป็นพิษอยู่ในระดับน้อย – ปานกลาง ให้สารน้ำ ถ้าอาการเป็นพิษอยู่ในระดับรุนแรง ให้ทำ dialysis  ตรวจหาระดับ Lithium เพื่อติดตามทุก 12 ชั่วโมง

41

42 กลไกการออกฤทธิ์  ยารักษาโรคจิตไป block dopamine receptor ในสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับการ เคลื่อนไหว ทำให้ dopamine และ acetylcholine transmission เกิดภาวะไม่สมดุลคือมี acetylcholine เพิ่ม ดังนั้น ยากลุ่มนี้จะไปลดปริมาณ acetylcholine transmission และเพิ่ม ปริมาณ dopamine transmission เพื่อให้เกิดความสมดุล

43  ใช้ยานี้ เมื่อผู้ป่วยได้ยารักษาโรคจิตและมี อาการข้างเคียงเท่านั้น  ใช้เพื่อป้องกันการเกิดอาการข้างเคียง ใน ผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงในการเกิดอาการ acute dystonia เช่น ผู้ป่วยชายวัยหนุ่มที่ได้ยา รักษาโรคจิตปริมาณสูง

44 ชื่อสามัญยา Benztropine Biperiden Trihexyphenidyl Diphenhydramine ชื่อการค้า Cogentin Akineton Artane,Benz Benadryl

45 Anti cholinergic drugs Anticholinergic effects : ปากแห้ง ตาพร่า ท้องผูก คลื่นไส้และปั่นป่วนใน ท้อง Anticholinergic delirium : สับสน ไม่รู้วัน เวลา และสถานที่ Orthostatic hypotension Sedation, Drowsiness และ Dizziness

46

47  ประเมินสภาพผู้ป่วยเกี่ยวกับการได้รับ ยารักษาโรคจิตเวช  เก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับประวัติการใช้ ยา อาการข้างเคียงของยาและปฏิกิริยา ตอบสนองของ ผู้ป่วย  ศึกษาการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ตรวจสภาพการทำงานของตับ ปริมาณ เม็ดเลือด  การวัดสัญญาณชีพ เช่น ความดัน โลหิต เพื่อประเมินสภาพร่างกายของ ผู้ป่วยก่อนและหลังรับยา

48  มึนงง ปากและคอแห้ง เนื่องจากฤทธิ์ข้างเคียง ของยารักษาทางจิต เป้าหมาย : เพื่อลดอาการข้างเคียงของยา และให้ ผู้ป่วยได้รับยาอย่างต่อเนื่อง  ไม่สุขสบายและวิตกกังวลเกี่ยวกับฤทธิ์ข้างเคียง ของยารักษาอาการทางจิต (ระบุชื่อยา………) เป้าหมาย : ให้ผู้ป่วยได้รับคำแนะนำและนำไป ปฏิบัติเพื่อลดอาการข้างเคียงของยา และลดความ วิตกกังวลจากการไม่ทราบสาเหตุของอาการ ดังกล่าว

49 ภาพลักษณ์เปลี่ยนแปลงเกี่ยวเนื่องจากมีน้ำหนัก ตัวเพิ่ม เป้าหมาย : เพื่อให้ผู้ป่วยรับรู้ภาพลักษณ์ของตนเอง ให้ตรงกับความเป็นจริงและปฏิบัติตนเรื่องการลด น้ำหนักได้ถูกวิธี

50  บอกการวินิจฉัยและแนวทางการรักษาด้วยภาษาง่าย ๆ ไม่ ซับซ้อน  ให้ญาติมีส่วนรับรู้แผนการรักษาด้วยทุกครั้ง  ผู้ป่วยที่มีอาการมาก หรือไม่สามารถรับรู้ได้เต็มที่ การแสดงความ ห่วงใย ให้ความมั่นใจว่าสามารถช่วยเหลือได้ จะมีส่วนช่วย ผู้ป่วยได้  รับฟังมุมมองผู้ป่วยและญาติต่ออาการ เพื่อที่จะได้ชี้แจง แก้ไข ทำความเข้าใจอย่างถูกต้อง  การบอกการพยากรณ์โรค  ต้องตั้งอยู่บนความเป็นจริง  ไม่ทำให้หมดหวัง

51


ดาวน์โหลด ppt การพยาบาลผู้ที่ได้รับยาทางจิตเวช อ.ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสงขลา.

งานนำเสนอที่คล้ายกัน


Ads by Google